[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"decision-ecli-de-neuris-ksre162380108":3,"decision-more-ecli-de-neuris-ksre162380108":18},{"id":4,"ecli":5,"caseNumber":6,"courtId":7,"courtName":8,"courtSlug":9,"decisionDate":10,"fullText":11,"language":12,"source":13,"sourceUrl":14,"summary":15,"slug":16,"metadata":17},"5487","ECLI:DE:NEURIS:KSRE162380108","B 8 SO 10\u002F24 R",47,"Bundessozialgericht","bundessozialgericht","2025-07-24T00:00:00.000Z","#  Sozialhilfe - Darlehen - Befugnis zur Rückforderung durch Verwaltungsakt - Fälligkeit des Darlehensbetrages - Tod des Leistungsberechtigten - analoge Anwendung des § 42a Abs 4 S 1 SGB 2 - Erforderlichkeit einer Kündigung bei fehlender Bestimmung eines Fälligkeitszeitpunkts \n\n## Tenor\n\nAuf die Revision des Beklagten wird das Urteil des Landessozialgerichts Rheinland-Pfalz vom 4. September 2024 aufgehoben und der Rechtsstreit zur erneuten Verhandlung und Entscheidung an dieses Gericht zurückverwiesen.\n\nDer Streitwert für das Revisionsverfahren wird auf 80 000 Euro festgesetzt.\n\n## Tatbestand\n\n1\\. Zwischen den Beteiligten steht die Rückforderung von darlehensweise erbrachten Leistungen an die zwischenzeitlich verstorbene Leistungsberechtigte in Höhe von noch 80 000 Euro im Streit. \n\n2\\. Die Kläger sind die unbekannten Erben der 1925 geborenen und am 18.8.2014 verstorbenen Leistungsberechtigten. Sie war Eigentümerin eines Hausgrundstücks mit einer Wohnfläche von 100 qm. In den Jahren 2007 bis 2014 hatte sie (zuletzt unbefristet) von dem beklagten Sozialhilfeträger Hilfe zur Pflege nach § 61 ff Sozialgesetzbuch Zwölftes Buch - Sozialhilfe \\- (SGB XII) in Höhe von insgesamt 113 703,88 Euro ohne nähere Regelungen zu den Modalitäten darlehensweise erhalten *(Bescheide vom 9.7.2007, 20.3.2008 und 16.4.2009)*. \n\n3\\. Nach dem Tod der Leistungsberechtigten ordnete das Amtsgericht Germersheim die Nachlasspflegschaft an und bestellte einen Nachlasspfleger. Das Hausgrundstück wurde zu einem Preis von 80 000 Euro verkauft. Nach der Tilgung von Verbindlichkeiten wurden auf das Nachlasskonto 57 666,42 Euro ausgezahlt, das Guthaben betrug am 31.3.2020 48 108,77 Euro. Der Beklagte forderte den Nachlasspfleger dazu auf, einen Betrag in Höhe von 113 703,88 Euro oder den noch verfügbaren Betrag zu überweisen; die geleistete Hilfe sei als erweiterte Hilfe gemäß § 19 Abs 5 SGB XII darlehensweise gewährt worden *(Bescheid vom 5.4.2018)*. Mit einem weiteren an den Nachlasspfleger adressierten Bescheid teilte der Beklagte mit, der Bescheid vom 5.4.2018 sei umzudeuten, und forderte unter Berufung auf die darlehensweise Hilfegewährung einen Betrag in Höhe von 113 703,88 Euro (ohne weitere Beschränkungen) zurück. Die Bezugnahme auf eine \"erweiterte Hilfegewährung\" sei im Bescheid vom 5.4.2018 versehentlich erfolgt *(Bescheid vom 11.4.2018)*. Der Nachlasspfleger erhob gegen beide Bescheide Widerspruch. \n\n4\\. Mit einem weiteren an den Nachlasspfleger adressierten inhaltsgleichen Bescheid forderte der Beklagte erneut die Zahlung von 113 703,88 Euro *(Bescheid vom 20.9.2018)*. Auch hiergegen erhob der Nachlasspfleger Widerspruch. Die Widersprüche blieben erfolglos *(Widerspruchsbescheid vom 25.4.2019)*. \n\n5\\. Das Sozialgericht (SG) Speyer hat den Bescheid vom \"10.4.2018\" in Gestalt des Widerspruchsbescheids vom \"26.4.2019\" aufgehoben und die Klage im Übrigen abgewiesen *(Gerichtsbescheid vom 27.1.2022)*. Das Landessozialgericht (LSG) Rheinland-Pfalz hat die Berufung des Beklagten zurückgewiesen *(Urteil vom 4.9.2024)*. Streitgegenstand sei alleine der Bescheid vom 11.4.2018 in Gestalt des Widerspruchsbescheids vom 25.4.2019. Die statthafte Anfechtungsklage sei nicht wegen Versäumung der Klagefrist unzulässig, weil sie innerhalb eines Monats nach Bekanntgabe des Widerspruchsbescheids beim SG durch den Nachlasspfleger erhoben worden sei. Zu Recht sei auch das Aktivrubrum dahingehend korrigiert worden, dass die (unbekannten) Erben der Leistungsberechtigten vertreten durch den Nachlasspfleger Kläger seien. Der Rückforderungsanspruch sei, unabhängig davon, ob er durch Verwaltungsakt geltend gemacht werden dürfe, bereits verjährt. Ausgehend von der dreijährigen Verjährungsfrist des § 195 Bürgerliches Gesetzbuch (BGB) und dem Eintritt der Fälligkeit mit Versterben der Leistungsberechtigten sei der von dem Beklagten geltend gemachte Rückforderungsanspruch zum Zeitpunkt des Erlasses des Bescheids vom 11.4.2018 bereits verjährt gewesen. Über die Fälligkeit seien bei Darlehensgewährung keine Regelungen getroffen worden, vor dem Hintergrund des Zwecks der Darlehensgewährung liege die Annahme einer Fälligkeit der Rückzahlung mit dem Tod der Leistungsberechtigten am nächsten. Angesichts der Verjährungsregelungen im BGB bestehe auch keine Regelungslücke; ohnehin läge die Heranziehung von § 195 BGB näher als die des § 45 Sozialgesetzbuch Erstes Buch - Allgemeiner Teil - (SGB I), weil § 195 BGB jedenfalls dann zur Anwendung käme, wenn die Darlehensmodalitäten durch den Sozialhilfeträger nicht durch Bescheid sondern im Wege eines privatrechtlichen oder öffentlich-rechtlichen Vertrages geregelt würden. \n\n6\\. Hiergegen wendet sich der Beklagte mit seiner Revision. Er ist der Auffassung, dass der Rückforderungsanspruch sowohl durch Verwaltungsakt geltend gemacht werden könne, als auch zum Zeitpunkt des Erlasses dieses Verwaltungsakts nicht verjährt gewesen sei. Die dreijährige Verjährungsfrist auf Grundlage von § 195 BGB stehe im Gegensatz zu § 45 SGB I, wonach Ansprüche auf dem Gebiet des Sozialrechts nach vier Jahren verjähren. Schon bei einem durch öffentlich-rechtlichen Vertrag begründeten Darlehen bestünde kein Anlass, die Vorschriften des BGB heranzuziehen. \n\n7\\. Der Beklagte beantragt,  \ndas Urteil des Landessozialgerichts Rheinland-Pfalz vom 4. September 2024 sowie den Gerichtsbescheid des Sozialgerichts Speyer vom 27. Januar 2022 aufzuheben und die Klage insgesamt abzuweisen. \n\n8\\. Die Kläger beantragen,  \ndie Revision zurückzuweisen. \n\n9\\. Sie halten die angegriffenen Entscheidungen für zutreffend. \n\n## Entscheidungsgründe\n\n10\\. Die zulässige Revision ist im Sinne der Aufhebung des Urteils des LSG und Zurückverweisung der Sache an dieses Gericht begründet *(§ 170 Abs 2 Satz 2 Sozialgerichtsgesetz \u003CSGG>)*. Entgegen der Auffassung des LSG ist die Fälligkeit der Darlehensrückforderung nicht mit dem Tod der Leistungsberechtigten eingetreten. Ob eine fristgerechte Kündigung in entsprechender Anwendung der zivilrechtlichen Vorschriften *(§ 488 Abs 3 BGB)* anderweitig erklärt worden ist, wird das LSG noch zu prüfen haben. Damit ist im derzeitigen Stand des Verfahrens nicht abschließend darüber zu entscheiden, ob Verjährung eingetreten ist. \n\n11\\. Gegenstand des Revisionsverfahrens sind die Bescheide vom 5.4.2018 und 11.4.2018 in Gestalt des Widerspruchsbescheids vom 25.4.2019 *(§ 95 SGG)* , die von den Klägern mit ihrer Klage angegriffen worden sind. Entgegen der Auffassung des LSG ist im Hinblick auf die identischen Verfügungssätze keine Ersetzung des zeitlich zuerst erlassenen Verwaltungsakts im Sinne einer Umdeutung nach § 43 Sozialgesetzbuch Zehntes Buch - Sozialverwaltungsverfahren und Sozialdatenschutz -(SGB X) erfolgt, sondern unter Berufung allein auf die Darlehensbewilligung die aus Sicht der Beklagten richtige Begründung durch den jüngeren Bescheid nachgeschoben worden *(dazu Schütze in Schütze, SGB X, 9 Aufl 2020, § 41 RdNr 12)*. Dagegen enthält der Bescheid vom 20.9.2018, wovon auch das LSG ausgegangen ist, nur eine wiederholende Verfügung ohne eigenen Regelungsgehalt, weil er lediglich der Erklärung der Nichtabhilfe dient und im Übrigen weitere, vom Nachlasspfleger angeforderte Dokumente übersandt worden sind *(vgl BSG vom 10.11.2011 - B 8 SO 18\u002F10 R - SozR 4-3500 § 44 Nr 2 RdNr 12; Müller-Franken in Hübschmann\u002FHepp\u002FSpitaler, AO\u002FFGO, 286. Lieferung, 5\u002F2025, § 118 AO 1977, RdNr 168; Bundesfinanzhof \u003CBFH> vom 20.7.2012 - VI B 21\u002F12* *-* *BFH\u002FNV 2012, 1764)*. Bereits mit seiner Berufung hat der Beklagte sich gegen die Aufhebung der Bescheide, soweit ein Betrag von mehr als 80 000 Euro zurückgefordert worden war, nicht mehr gewandt; damit ist nur noch ein Rückforderungsbetrag in Höhe von 80 000,00 Euro streitgegenständlich. \n\n12\\. Weitere von Amts wegen zu beachtende Verfahrenshindernisse stehen einer Sachentscheidung nicht entgegen. Die Klage ist als Anfechtungsklage gegen die Bescheide vom 5.4.2018 und 11.4.2018 in der Gestalt des Widerspruchsbescheids vom 25.4.2019 gemäß § 54 Abs 1 Satz 1, 1. Fall SGG statthaft und auch im Übrigen zulässig. Insbesondere liegt die Klagebefugnis der unbekannten Erben iS des § 54 Abs 1 Satz 2 SGG vor. Die Auslegung ergibt, dass die Rückforderungsbescheide von vornherein gegen die unbekannten Erben gerichtet waren und damit die Verletzung subjektiver Rechte der Erben durch die Bescheide möglich ist. \n\n13\\. Bei der Änderung des Aktivrubrums von der in der Klageschrift angegebenen verstorbenen Leistungsberechtigten auf den Nachlasspfleger handelte es sich folglich nicht um eine zustimmungspflichtige Klageänderung in Form des Beteiligtenwechsels *(§ 99 Abs 1 SGG)* , sondern um die Korrektur einer fehlerhaften Klägerbezeichnung, die zulässig ist, so lange die Identität der klagenden Person identisch ist *(Bieresborn in BeckOGK, SGG, § 99 RdNr 32, Stand 1.2.2022; Schmidt in Meyer-Ladewig\u002FKeller\u002FSchmidt, SGG, 14. Aufl 2023 § 99, RdNr 6a)*. Soweit zunächst die verstorbene Leistungsberechtigte als Klägerin - vertreten durch den Nachlasspfleger - angegeben wurde, ist evident, dass diese zu diesem Zeitpunkt nicht mehr als natürliche Person klagen konnte. Die Angabe des Nachlasspflegers als ihr Vertreter ließ nur die Auslegung zu, dass dieser für die noch unbekannten Erben der Leistungsempfängerin klagen wollte, die alleine - gesetzlich vertreten durch den Nachlasspfleger - aktivlegitimiert sind *(§ 1960 Abs 2 BGB; vgl nur Bundesgerichtshof \u003CBGH> vom 8.12.2004 - IV ZR 199\u002F03* *-* *juris RdNr 17)*. Zwar kann auch der Nachlasspfleger persönlich die Rolle einer Prozesspartei wahrnehmen, wenn sich der geltend gemachte Anspruch nicht von dem oder den Erben ableitet, sondern sich unmittelbar aus seiner Rechtsstellung als Nachlasspfleger ergibt und er ohne diesen die ihm übertragenen Aufgaben nicht erfüllen könnte *(vgl BGH vom 6.10.1982 - IVa ZR 166\u002F81 - NJW 1983, 226 mwN; Bundessozialgericht \u003CBSG> vom 27.6.1988 - 1 S 7\u002F88 - SozR 1500 § 57 Nr 4 S 6 = juris RdNr 7)*. Im vorliegenden Fall hat sich der Nachlasspfleger jedoch nicht eines zum Nachlass gehörenden Anspruchs berühmt, sondern sich gegen die Forderung des Beklagten mittels Anfechtungsklage gewehrt, die gegen ihn als Vertreter der unbekannten Erben gerichtet war. Tritt ein Nachlasspfleger in Ausübung seines Amtes auf, so geschieht dies ausschließlich in Wahrnehmung seiner Aufgaben als gesetzlicher Vertreter der Erben. Auch bei einer gegen ihn als Nachlasspfleger gerichteten Klage ist er folglich Beklagter nur als gesetzlicher Vertreter der (unbekannten) Erben *(BSG vom 12.12.2002 - B 4 RA 44\u002F02 R - juris RdNr 15)*. \n\n14\\. Der Senat kann mangels hinreichender Feststellungen des LSG jedoch nicht entscheiden, ob die Bescheide vom 5.4.2018 und 11.4.2018 in Gestalt des Widerspruchsbescheids vom 25.4.2019 rechtmäßig sind. \n\n15\\. Die Zuständigkeit des Beklagten für die Geltendmachung des Ersatzanspruchs ergibt sich - ohne besonders geregelt sein zu müssen und mangels anderweitiger Regelung - bereits daraus, dass er die Sozialhilfeleistungen gewährt hat *(zuletzt BSG vom 3.7.2020 - B 8 SO 2\u002F19 R - BSGE 130, 258 = SozR 4-3500 § 103 Nr 1 RdNr 13; BSG vom 27.2.2019 - B 8 SO 15\u002F17 R - SozR 4-3500 § 102 Nr 3; BSG vom 23.3.2010 \\- B 8 SO 2\u002F09 R - SozR 4-5910 § 92c Nr 1 RdNr 10; BSG vom 23.8.2013 - B 8 SO 7\u002F12 R - SozR 4-5910 § 92c Nr 2 RdNr 14)*. \n\n16\\. Die Rückforderungsbescheide sind hinreichend bestimmt. § 33 Abs 1 SGB X verlangt, dass der Adressat des Verwaltungsakts unter Berücksichtigung der Erkenntnismöglichkeiten eines verständigen, objektiven Erklärungsempfängers unter Berücksichtigung der Begründung des Bescheids und auch der Begründung im Widerspruchsbescheid, die zur Auslegung herangezogen werden kann *(Engelmann in Schütze, SGB X, 9. Aufl 2020, § 33 RdNr 4)* in der Lage sein muss, aus dem Verfügungssatz der Entscheidung das von ihm Geforderte zu erkennen und sein Verhalten danach auszurichten *(vgl nur BSG vom 21.11.2024 - B 8 SO 5\u002F23 R - RdNr 16, zur Veröffentlichung in BSGE und SozR vorgesehen; BSG vom 23.2.2023 - B 8 SO 9\u002F21 R - SozR 4-3500 § 93 Nr 1 RdNr 17; BSG vom 23.3.2010 - B 8 SO 2\u002F09 R - SozR 4-5910 § 92c Nr 1 RdNr 11)*. Aus dem oben bereits dargestellten Kontext ergibt sich vorliegend eindeutig, dass nicht der Nachlassverwalter persönlich, sondern die Erben, als deren Vertreter er fungiert, in Anspruch genommen werden sollten. \n\n17\\. Es bestand auch eine Befugnis zum Erlass des Verwaltungsakts. Der Erlass eines Verwaltungsakts unterliegt sowohl hinsichtlich der inhaltlich zu treffenden Regelung als auch hinsichtlich der Handlungsform dem Gesetzesvorbehalt *(§ 31 SGB I)* im Sinne einer doppelten Ermächtigung: Zum einen muss für die materielle Belastung eine öffentlich-rechtliche Rechtsgrundlage bestehen. Zum anderen muss auch eine Rechtsgrundlage dafür bestehen, die Belastung gerade durch Verwaltungsakt zu regeln *(vgl zur sog Verwaltungsaktbefugnis nur Oberverwaltungsgericht \u003COVG> Berlin-Brandenburg vom 11.10.2024 - 9 N 25\u002F20 - juris RdNr 11; Mutschler in BeckOGK, SGB X, § 31 RdNr 9, Stand 15.5.2025)*. \n\n18\\. Eine Rückforderung der Darlehensforderung durch Verwaltungsakt auf Grundlage von §§ 48, 50 SGB X scheidet aus, weil während des Bezugs von Hilfe zur Pflege auf Grundlage der zunächst befristet ausgesprochenen Bewilligungen *(Bescheide vom 9.7.2007 und vom 20.3.2008)* keine Änderung der Verhältnisse eingetreten ist und im Hinblick auf die zuletzt unbefristete Bewilligung der Tod als Veränderung nur die Berechtigung zum weiteren Leistungsbezug betraf. Der Tod begründete dagegen nicht die Rückzahlungspflicht. Denn dass ein Darlehen zurückzuzahlen ist, ist dessen Rechtsnatur immanent und gilt mit seiner Bewilligung *(vgl nur BSG vom 6.3.1991 - 9b Rar 7\u002F90 - BSGE 68, 180, 183 = SozR 3-1300 § 44 Nr 1 S 5 = juris RdNr 17; Hessisches LSG vom 30.9.2016 - L 6 AS 373\u002F13 - RdNr 28)*. Diesbezüglich ist durch den Tod der Leistungsempfängerin keine Änderung der Verhältnisse eingetreten. \n\n19\\. Die Befugnis zum Erlass eines Verwaltungsakts muss indes nicht ausdrücklich im Gesetz normiert sein, sie kann auch durch systematische Auslegung des Gesetzes oder aus der Eigenart des geregelten Rechtsverhältnisses zwischen den Adressaten und der Behörde hergeleitet werden. Die Befugnis kann sich insbesondere dann ergeben, wenn die Gewährung der Leistung in derselben Handlungsform erfolgt *(Bundesverwaltungsgericht \u003CBVerwG> vom 11.2.1983 - 7 C 70.80 - NVwZ 1984, 36 RdNr 13; BVerwG vom 17.3.1977 - 7 C 59.75 - NJW 1977, 1838; Heße\u002FWangler in BeckOK SozR SGB X, Stand 1.3.2025, § 31 RdNr 17; sog \"Kehrseiten-\" oder \"Actus-Contrarius-Theorie\")*. \n\n20\\. Danach ist die Rückforderung einer als Darlehen bewilligten Leistung durch den Sozialhilfeträger durch eine Befugnis zur Regelung mit Verwaltungsakt gedeckt, wenn der Sozialhilfeträger sowohl die Bewilligung der Sozialhilfe als Darlehen als auch deren Ausgestaltung durch Verwaltungsakt mit der Festlegung der Darlehensbedingungen als Nebenbestimmungen hierzu vornimmt *(LSG Nordrhein-Westfalen vom 22.5.2014 - L 9 SO 185\u002F13 - RdNr 38; LSG Nordrhein-Westfalen vom 2.7.2012 - L 20 SO 75\u002F12 - RdNr 35 mwN; Hessisches LSG vom 30.9.2016 - L 6 AS 373\u002F13 - RdNr 32; LSG Hamburg vom 28.4.2022 - L 4 SO 57\u002F20 - RdNr 48)*. Alternativ kann er auch nur die Bewilligung des Darlehens durch Verwaltungsakt vornehmen und die Darlehensbedingungen in einem öffentlich-rechtlichen Vertrag regeln, während die Ausgestaltung durch privatrechtlichen Darlehensvertrag *(sog Zwei-Stufen-Theorie)* nicht mehr der sozialhilferechtlichen Praxis entspricht *(vgl ausführlich Mecke in jurisPK-SGB XII, 4. Aufl 2024, § 91 RdNr 30)*. Jedenfalls dann, wenn der Sozialhilfeträger mit dem Leistungsberechtigten einen öffentlich-rechtlichen Vertrag über das Darlehen geschlossen hat, besteht (nur) die Möglichkeit, die Rückzahlung - ggf nach Kündigung des Darlehens - im Wege der Leistungsklage gemäß § 54 Abs 5 SGG zu verlangen *(Becker in jurisPK-SGB XII, 4. Aufl 2024, § 38 RdNr 53)*. \n\n21\\. Vorliegend erfolgte die Darlehensbewilligung abschließend durch Verwaltungsakt. Für den ergänzenden Abschluss eines Vertrags bestehen keinerlei Anhaltspunkte, zumal ein öffentlich-rechtlicher Vertrag der Schriftform bedurft hätte *(§ 56 SGB X)*. Auch liegen keine Anhaltspunkte für den ergänzenden Abschluss einer Sicherungsabrede vor, sodass der Beklagte nicht auf den Zivilrechtsweg zu verweisen war *(vgl* *dazu BSG vom 11.9.2020 - B 8 SO 3\u002F19 R - SozR 4-3500 § 102 Nr 4 RdNr 19).* Zwar waren die Erben der Leistungsempfängerin nicht Adressaten der Bewilligungsbescheide, als Erben traten sie nach dem in § 1922 Abs 1, § 1967 Abs 1 BGB niedergelegten Grundsatz der Universalsukzession in die Rechtsstellung der Erblasserin und Leistungsempfängerin innerhalb des durch die Darlehensgewährung begründeten Rechtsverhältnisses ein, sodass auch sie die Kehrseitentheorie im Ergebnis gegen sich gelten lassen müssen *(vgl OVG Nordrhein-Westfalen vom 17.8.2018 - 1 A 2675\u002F15 - juris RdNr 39; im Ergebnis auch Kellner, NZS 2025, 199)*. Die Annahme der Befugnis zum Erlass eines Verwaltungsakts bedeutet keine Besserstellung des Sozialhilfeträgers, weil sich die Rückforderung stets auf den Nachlass beschränkt. Sofern dieser für die Befriedigung des eingeforderten Rückzahlungsbetrags nicht ausreicht, kann seitens der Erben eine Unzulänglichkeits- bzw Dürftigkeitseinrede erhoben werden *(§§ 1990, 1991 BGB)* oder das Insolvenzverfahren über den Nachlass *(§ 317 Insolvenzordnung \u003CInsO>)* beantragt werden. \n\n22\\. Voraussetzung für die Rechtmäßigkeit einer Rückforderung durch Verwaltungsakt ist jedoch wie im Falle einer vertraglichen Gewährung, dass sämtliche Voraussetzungen für die Rückzahlung des Darlehens vorliegen. Nicht zu prüfen ist zwar die Rechtmäßigkeit der Bewilligung als Darlehen, wenn dieser Verwaltungsakt - wie hier - bestandskräftig ist. Der Rechtsgrund für die Rückforderung steht im Verhältnis zu den Erben mit der (nur) darlehensweise gewährten Sozialhilfe an die Leistungsberechtigte bindend fest *(BSG vom 11.9.2020 - B 8 SO 3\u002F19 R - SozR 4-3500 § 102 Nr 4 RdNr 18)*. \n\n23\\. Zu den Voraussetzungen der Rückforderung gehört indes die Fälligkeit des Darlehensbetrags. Der Begriff der Fälligkeit bezeichnet den Zeitpunkt, von dem an der Gläubiger die Leistung verlangen kann *(BGH vom 11.12.2013 - IV ZR 46\u002F13 - juris RdNr 22; BGH vom 1.2.2007 - III ZR 159\u002F06, NJW 2007, 1581 RdNr 16; Grüneberg in Grüneberg, BGB, 84. Aufl 2025,* *§ 271 RdNr 1)*. Erst mit Fälligkeit beginnt folglich der Lauf der Verjährung, wovon auch das LSG ausgegangen ist. Ob diese Fälligkeit eingetreten ist, kann der Senat auf Grundlage der Feststellungen des LSG aber nicht abschließend beurteilen. \n\n24\\. Entgegen der Auffassung des LSG und des Beklagten kann der Eintritt der Fälligkeit nicht mit dem Zeitpunkt des Todes der Leistungsberechtigten und dem damit verbundenen Ende des Leistungsbezugs und dem Wegfall des Verwertungshindernisses der Immobilie angenommen werden. Eine § 42a Sozialgesetzbuch Zweites Buch (II) - Bürgergeld, Grundsicherung für Arbeitsuchende - (SGB II) entsprechende Regelung, der seit seinem Inkrafttreten zum 1.4.2011 mit dem Gesetz zur Ermittlung von Regelbedarfen und zur Änderung des Zweiten und Zwölften Buchs Sozialgesetzbuch *(vom 24.3.2011, BGBl I 453)* unter anderem in Abs 4 Satz 1 ausdrücklich die Fälligkeit des noch nicht getilgten Darlehensbetrags mit Beendigung des Leistungsbezugs bestimmt, enthält das SGB XII nicht. § 91 SGB XII *(in der Fassung des Gesetzes zur Einordnung des Sozialhilferechts in das Sozialgesetzbuch vom 27.12.2003, BGBl I 3022)* , der hier der Darlehensbewilligung zugrunde liegt und der die Voraussetzungen der Bewilligung von Sozialhilfe als Darlehen bei dem Grunde nach einzusetzendem Vermögen normiert, enthält keine Bestimmung zum Eintritt der Fälligkeit der Rückzahlungspflicht. Eine Analogie, also die Übertragung einer gesetzlichen Regelung auf einen Sachverhalt, der vom Wortsinn der betreffenden Vorschrift nicht umfasst wird, ist nur geboten, wenn dieser Sachverhalt mit dem geregelten vergleichbar ist, nach dem Grundgedanken der Norm und dem mit ihr verfolgten Zweck dieselbe rechtliche Bewertung erfordert und eine (unbewusste) planwidrige Regelungslücke vorliegt *(BSG vom 5.7.2018 - B 8 SO 32\u002F16 R - BSGE 126, 174 = SozR 4-3500 § 98 Nr 5, RdNr 20; Bundesverfassungsgericht \u003CBVerfG> vom 3.4.1990 - 1 BvR 1186\u002F89 - BVerfGE 82, 6, 11 ff mwN)*. An einer planwidrigen Regelungslücke fehlt es jedoch, weil nicht erkennbar ist, weshalb der Gesetzgeber mit Einfügung des § 42a SGB II zum 1.4.2022 und zahlreichen Änderungen dieser Norm seither die Änderung des § 91 SGB XII hätte übersehen sollen, wenn dies nicht beabsichtigt war. \n\n25\\. Auch lässt sich der Fälligkeitszeitpunkt nicht anhand der Bewilligungsbescheide bestimmen, die keinerlei konkretisierende Hinweise enthalten. Diese Verwaltungsakte können durch den Senat uneingeschränkt selbst ausgelegt werden, weil sie bekannt gegeben und kein Rechtsmittel gegen sie anhängig ist *(vgl BSG vom 31.10.2012 - B 13 R 65\u002F11 R - SozR 4-1500 § 163 Nr 6 RdNr 21; Heinz in Roos\u002FWahrendorf\u002FMüller, BeckOGK, Stand 1.5.2025, SGG, § 163 RdNr 7).* Bei der Auslegung von Verfügungssätzen iS des § 31 SGB X ist vom Empfängerhorizont eines verständigen Beteiligten auszugehen, wobei alle Zusammenhänge zu berücksichtigen sind, die die Behörde erkennbar in ihre Entscheidung einbezogen hat *(vgl BSG vom 3.4.2014 - B 2 U 25\u002F12 R - BSGE 115, 256* *= SozR 4-2700 § 136 Nr 6,* *RdNr 15* *mwN* *)*. In den Bescheiden wird indes nirgends der Rückzahlungszeitpunkt auch nur andeutungsweise genannt. Ebenso wenig ergibt sich aus dem Kontext, insbesondere den Begründungen, dass die mangelnde Verwertbarkeit des Grundstücks Grund für die Leistungsgewährung als Darlehen mit einer implizierten Fälligkeit der Rückzahlung bei Tod der Empfängerin einherging. Die seitens des Berufungsgerichts gewählte Formulierung, dass die Darlehensbewilligung \"vor dem Hintergrund, dass die Leistungsberechtigte Eigentümerin eines Hausgrundstücks war…\" erfolgt sei, ist zwar eine plausible Interpretation der Vorgänge, genügt aber vor dem Hintergrund des Bestimmtheitsgebots *(§ 33 SGB X)* nicht, um diese Konnexität für den Adressaten des Bewilligungsbescheids erkennbar zu machen und damit die Fälligkeit der Rückzahlungsverpflichtung zu begründen. \n\n26\\. Es kann dahinstehen, ob eine nachträgliche Bestimmung des Fälligkeitszeitpunkts durch einen Rückforderungsbescheid überhaupt möglich wäre, was bei der Regelung einer bereits in der Vergangenheit eingetretenen Fälligkeit wegen der Rückwirkungsproblematik erheblichen Bedenken begegnet. Selbst wenn dies mit Wirkung für die Zukunft zeitgleich mit dem Erlass des Rückforderungsverwaltungsakts möglich sein sollte *(so LSG Nordrhein-Westfalen vom 8.10.2012 - L 19 AS 1569\u002F11 - juris RdNr 48; Kirchhoff in Hauck\u002FNoftz, SGB XII, § 91 RdNr 38, Stand 5\u002F2017)* , lassen sich den streitgegenständlichen Bescheiden keinerlei Fälligkeitsbestimmungen entnehmen. \n\n27\\. Daher ist auf die allgemeinen gesetzlichen Regelungen des Zivilrechts zur Fälligkeit von Darlehensrückzahlungen zurückzugreifen. § 488 Abs 1 BGB bestimmt, dass der Darlehensnehmer verpflichtet ist, bei Fälligkeit das zur Verfügung gestellte Darlehen zurückzuzahlen. Für den Fall, dass für die Rückzahlung des Darlehens eine Zeit nicht bestimmt ist, regelt § 488 Abs 3 BGB in seinem Satz 1, dass die Fälligkeit davon abhängt, dass der Darlehensgeber oder der Darlehensnehmer das Darlehen kündigt. Die Kündigungsfrist beträgt nach Satz 2 drei Monate. Den Feststellungen des LSG lässt sich nicht abschließend entnehmen, ob der Beklagte im vorliegenden Fall vor Erlass des streitgegenständlichen Rückforderungsbescheids eine Kündigung ausgesprochen hat. \n\n28\\. Es kann dahinstehen, ob eine solche Kündigung mittels Verwaltungsakt hätte erfolgen können *(vgl Engelmann in Schütze, SGB X, 9. Aufl 2020, § 31 RdNr 24; BSG vom 4.10.1994 -  \n7 KIAr 1\u002F93, BSGE 75, 97, 105 = SozR 3-4100 § 116 Nr 2 S 54, s zur einseitigen Verrechnung BSG vom 31.8.2011 - GS 2\u002F10 - BSGE 109, 81 = SozR 4-1200 § 52 Nr 4, RdNr 15; Ramsauer in Kopp\u002FRamsauer Verwaltungsverfahrensgesetz \u003CVwVfG>, 25. Aufl 2024, § 35 RdNr 48; Maurer\u002FWaldhoff, Allgemeines Verwaltungsrecht, 20. Aufl 2020, § 9 RdNr 7; Bieresborn in BeckOGK, 1.5.2025, SGG § 54 RdNr 69)*. Selbst wenn man eine solche Kündigungserklärung impliziert in die angegriffenen Verwaltungsakte hineinlesen würde, könnte aufgrund der Kündigungsfrist von drei Monaten *(§ 488 Abs 3 Satz 2 BGB)* nicht deren Erklärung mit der sofort eintretenden Regelung einer sofortigen und der Bestandskraft fähigen Rückzahlungspflicht rechtmäßig verbunden werden. Selbst wenn man dem Bescheid vom 5.4.2018 den Charakter einer Kündigungserklärung gäbe und erst dem Bescheid vom 11.4.2018 die Rückforderungsregelung beimisst, wäre die Dreimonatsfrist nicht eingehalten. Dem Sachverhalt lassen sich aber unter keinen Umständen Anhaltspunkte dafür entnehmen, dass ein außerordentliches Kündigungsrecht iS des § 490 BGB bestanden hat. Ein solches war mangels vertraglicher Grundlage weder vereinbart *(Grüneberg in Grüneberg, BGB, 84. Aufl 2025, § 488 RdNr 24)* noch lagen - und schon gar nicht nach Verstreichen von mehr als drei Jahren nach dem Tod der Leistungsempfängerin - die Voraussetzungen einer (drohenden) Verschlechterung in den Vermögensverhältnissen der Darlehensnehmerin bzw der ihrer Erben vor. \n\n29\\. Eine Auslegung, dass erst der \"Bescheid\" vom 20.9.2018 die Rückforderung nach zuvor erfolgter Kündigung in einem der zeitlich vorhergehenden Bescheide enthält, verbietet sich bereits deshalb, weil es sich dabei - wie oben dargelegt - alleine um eine wiederholende Verfügung des Verwaltungsakts vom 11.4.2018 handelt, der - abgesehen von der Nachreichung von Dokumenten - keinerlei zusätzliche oder abweichende Regelungen enthält. Ihm kann ohne Hinweis darauf, dass sie aufgrund der Fristeinhaltung eine frühere Regelung ersetzt, nicht in die Verwaltungsaktqualität verholfen werden. \n\n30\\. Sollte das Berufungsgericht zu dem Ergebnis kommen, dass der Rückforderung durch Verwaltungsakt mindestens drei Monate zuvor die Kündigung vorausgegangen ist, wird es die Verjährungsfrist entsprechend (neu) berechnen müssen. Ein solcher Sachverhalt liegt nach dem Vortrag der Beteiligten wenig nahe, sodass vorliegend nicht abschließend darüber zu entscheiden ist, welche Verjährungsfrist zur Anwendung kommt. Der Senat neigt dazu, die allgemeine sozialrechtliche Verjährungsfrist von vier Jahren auf die Ansprüche auf Rückforderung einer darlehensweise erbrachten Sozialleistung iS von § 11 SGB I entsprechend anzuwenden. Die vierjährige Verjährungsfrist stellt sich als allgemeiner Grundsatz des Sozialrechts dar *(vgl BSG vom 10.4.2008 - B 3 KR 7\u002F07 R - SozR 4-1200 § 45 Nr 4 RdNr 22; BSG vom 14.3.2006 \\- B 4 RA 8\u002F05 R - SozR 4-2600 § 225 Nr 2 RdNr 25; vgl bereits BSG vom 11.8.1976 - 10 RV 165\u002F75 - BSGE 42, 135 = SozR 3100 § 10 Nr 7)*. Sie gilt - mit Ausnahme der dreißigjährigen Verjährungsfrist für vorsätzlich vorenthaltene Beiträge zur Sozialversicherung *(§ 25 Abs 1 Satz 2 Sozialgesetzbuch Viertes Buch - Gemeinsame Vorschriften für die Sozialversicherung - \u003CSGB IV* *>* *)* \\- für Erstattungsansprüche *(vgl § 50 Abs 4 SGB X, § 27 Abs 2, Abs 3 SGB IV, § 113 SGB X)* sowie als Ausschlussfrist für Rückforderungen nach Aufhebung von Verwaltungsakten *(§ 44 Abs 4 SGB X).* Dies spricht dafür, zumindest dann, wenn nicht im Rahmen von vertraglichen Abreden kürzere Verjährungsfristen vereinbart wurden, im Sinne einer Harmonisierung des Sozialrechts dafür, diese Zeitspanne als Verjährungsfrist im Sozialrecht zugrunde zu legen *(so auch Kellner, NZS 2025, 199)*. \n\n31\\. Das LSG wird ggf auch über die Kosten des Revisionsverfahrens zu entscheiden haben. \n\n32\\. Die Streitwertfestsetzung folgt aus § 197a Abs 1 Teilsatz 1 SGG iVm § 63 Abs 2, § 52 Abs 1 und 3, § 47 Abs 1 Gerichtskostengesetz (GKG).","de","jurionline_de","","Sozialhilfe - Darlehen - Befugnis zur Rückforderung durch Verwaltungsakt - Fälligkeit des Darlehensbetrages - Tod des Leistungsberechtigten - analoge Anwendung des § 42a Abs 4 S 1 SGB 2 - Erforderlichkeit einer Kündigung bei fehlender Bestimmung eines Fälligkeitszeitpunkts","ecli-de-neuris-ksre162380108",null,[19,34,44,54,64],{"id":20,"ecli":21,"caseNumber":14,"courtId":22,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":24,"language":25,"source":26,"sourceUrl":27,"summary":14,"slug":28,"metadata":29},"410","ECLI:NL:RBLIM:2026:6423",66,"2026-07-08T00:00:00.000Z","RECHTBANK limburg\n\nZittingsplaats Roermond\n\nBestuursrecht\n\nzaaknummer: ROE 25 \u002F 2565\n\nuitspraak van de meervoudige kamer van 8 juli 2026 in de zaak tussen\n\n [belanghebbende] , gevestigd te [plaats], belanghebbende\n\n(gemachtigde: M.O.E. Uyen)\n\nen\n\nde heffingsambtenaar van de Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen, de heffingsambtenaar (gemachtigde: A. van den Dool).\n\nProcesverloop\n\nDe heffingsambtenaar heeft op grond van de Wet waardering onroerende zaken (Wet woz) de waarde van de onroerende zaken van belanghebbende voor het belastingjaar 2025 vastgesteld (het primaire besluit).\n\nBelanghebbende heeft tegen het primaire besluit bezwaar gemaakt.\n\nDe heffingsambtenaar heeft het bezwaar van belanghebbende gegrond verklaard (het bestreden besluit). Aan belanghebbende is een proceskostenvergoeding van in totaal € 161,74 toegekend.\n\nBelanghebbende heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld.\n\nDe heffingsambtenaar heeft verweer gevoerd.\n\nOp 4 mei 2026, aangevuld op 11 mei 2026, zijn van belanghebbende nadere gronden en stukken ontvangen.\n\nHet onderzoek ter zitting heeft vervolgens plaatsgevonden op 15 mei 2026. Belanghebbende heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. L.H.G.M. Driessen, kantoorgenote van haar gemachtigde bij Previcus B.V. te Boxmeer. De heffingsambtenaar heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.\n\nOverwegingen\n\n1. De rechtbank stelt vast dat de woz-waarde tussen partijen niet meer in geschil is. Het beroep van belanghebbende richt zich enkel tegen de toegekende proceskostenvergoeding en spitst zich toe op de vraag of de heffingsambtenaar bij de vaststelling van de proceskostenvergoeding in bezwaar toepassing heeft mogen geven aan de vermenigvuldigingsfactor 0,125 van artikel 30a, eerste lid, van de Wet woz, zoals dit artikellid luidt met ingang van 1 januari 2025.\n\n2. De heffingsambtenaar heeft in het bestreden besluit de proceskostenvergoeding van € 161,74 als volgt gespecificeerd:\n\n- indienen bezwaarschrift: 1 punt x waarde per punt € 647,- x factor 0,125 = € 80,87 +\n\n- bijwonen hoorzitting: 1 punt x waarde per punt € 647,- x factor 0,125 = € 80,87 = € 161,74.\n\n3. Belanghebbende vindt dat de heffingsambtenaar een te lage proceskostenvergoeding heeft toegekend. Zij verzoekt de rechtbank om artikel 30a van de Wet woz buiten toepassing te laten, omdat haar gemachtigde een bijzonder geval is als bedoeld in het zogenoemde 30a-arrest van de Hoge Raad van 17 januari 2025 (ECLI:NL:HR:2025:46).\n\n4. In het 30a-arrest heeft de Hoge Raad geoordeeld dat bijzondere gevallen zich onderscheiden doordat zij niet voldoen aan de volgende kenmerken: dat aan de belanghebbende rechtsbijstand wordt verleend door een beroepsmatig optredende gemachtigde, dan wel een kantoor, waarvan het bedrijfsmodel eruit bestaat dat\n\n( i) wordt opgetreden op basis van no cure no pay,\n\n(ii) daarbij zodanige afspraken met de cliënten worden gemaakt dat het bedrag van eventuele proceskostenvergoedingen aan de gemachtigde of aan het kantoor wordt afgedragen, en\n\n(iii) de procedures op een zodanige wijze worden gevoerd dat de daarin toegekende proceskostenvergoedingen de in redelijkheid gemaakte kosten ver overtreffen.\n\n5. De daarbij te hanteren regels zijn nader uitgewerkt in de arresten van de Hoge Raad van 25 april 2025 (ECLI:NL:HR:2025:670) en 18 juli 2025 (ECLI:NL:HR:2025:1175).\n\n5.1.. Volgens de Hoge Raad rusten op de belanghebbende de stelplicht en bewijslast van feiten die meebrengen dat buiten redelijke twijfel komt vast te staan dat, beoordeelt naar de situatie op het moment waarop het desbetreffende rechtsmiddel is aangewend, het bedrijfsmodel van de betreffende gemachtigde of diens kantoor kennelijk niet allehiervoor bedoelde drie kenmerken heeft en dat aldus sprake is van een bijzonder geval. Er is dus (al) sprake van een bijzonder geval als één van de drie kenmerken niet van toepassing is.\n\n5.2.. Bij de beoordeling van het bedrijfsmodel gaat het niet specifiek om de werkzaamheden die de gemachtigde heeft verricht in de procedure waarop de proceskostenvergoeding ziet. Met het bedrijfsmodel is namelijk meer in het algemeen de wijze bedoeld waarop de gemachtigde zijn inkomsten verwerft met het beroepsmatig verlenen van rechtsbijstand.\n\n5.3.. Indien het bedrijfsmodel van een gemachtigde of een kantoor inhoudt dat wordt opgetreden op basis van no cure no pay (i), of op een grondslag die daarmee in wezen overeenkomt en daarmee dus op één lijn kan worden gesteld, en dat daarbij afspraken met de cliënten worden gemaakt als hiervoor onder (ii) bedoeld, zal aldus moeten worden beoordeeld of dit bedrijfsmodel voldoet aan het hiervoor onder (iii) vermelde kenmerk van vergaande overdekking. Daartoe moet een vergelijking worden gemaakt tussen enerzijds het totale bedrag aan proceskostenvergoedingen dat aan de gemachtigde of aan het kantoor wordt afgedragen, en anderzijds het totale bedrag van de kosten van de gemachtigde of van het kantoor die kunnen worden toegerekend aan het voeren van de procedures waarop die proceskostenvergoedingen betrekking hebben. Het komt dus erop aan of het totale bedrag van de afgedragen proceskostenvergoedingen het totale bedrag van de zojuist bedoelde kosten verre overtreft. De omstandigheid dat vaak geheel of ten dele gebruik wordt gemaakt van gestandaardiseerde tekstblokken die niet zijn toegespitst op de desbetreffende zaak, vormt een aanwijzing dat het bedrijfsmodel wel het derde kenmerk van vergaande overdekking heeft, en zal daarom in het algemeen volstaan om aan te nemen dat de belanghebbende niet in dit door hem te leveren bewijs is geslaagd.\n\n6. In het arrest van 26 september 2025 (ECLI:NL:HR:2025:1375) heeft de Hoge Raad nader uitgewerkt wanneer sprake is van een bedrijfsmodel dat eruit bestaat dat wordt opgetreden op basis van no cure no pay (i). Bij optreden op basis van no cure no pay moet worden uitgegaan van afspraken tussen de belanghebbende en de rechtsbijstandverlener op grond waarvan de belanghebbende geen financieel risico loopt bij inschakeling van de rechtsbijstandverlener, omdat geen instapvergoeding verschuldigd is noch een percentage van de bespaarde belasting als vergoeding moet worden afgestaan (zie Kamerstukken II 2023\u002F24, 36 427, nr. 3, blz. 2). Bij de beoordeling van de vraag of het bedrijfsmodel van een beroepsmatig optredende gemachtigde, dan wel een kantoor, eruit bestaat dat wordt opgetreden op basis van no cure no pay, komt het dus erop aan of die gemachtigde dan wel diens kantoor afspraken maakt met klanten op grond waarvan zij geen financieel risico lopen bij het verstrekken van de opdracht tot het verlenen van rechtsbijstand in een belastingprocedure. De verschuldigdheid van een instapvergoeding staat niet in alle gevallen eraan in de weg dat afspraken met een rechtsbijstandsverlener worden aangemerkt als afspraken op basis van no cure no pay. Onder het beroepsmatig verlenen van rechtsbijstand op basis van no cure no pay wordt namelijk ook begrepen het beroepsmatig verlenen van rechtsbijstand op een grondslag die daarmee in wezen overeenkomt en daarmee dus op één lijn kan worden gesteld. Dan moet worden gedacht aan de betaling van een zodanig laag bedrag dat die betaling als een pro forma of symbolische bijdrage moet worden beschouwd.\n\n7. De rechtbank stelt vast dat de gemachtigde van belanghebbende in deze zaak niet heeft bestreden dat haar bedrijfsmodel de hiervoor onder (ii) en (iii) vermelde kenmerken heeft.\n\n8. Belanghebbende bestrijdt dat het bedrijfsmodel van haar gemachtigde ten tijde van het instellen van bezwaar (en beroep) eruit bestaat dat wordt opgetreden op basis van no cure no pay (i). Hiertoe heeft de gemachtigde verwezen naar een beschrijving van haar per 1 januari 2025 gewijzigde bedrijfsmodel (“Bijzonder geval: bedrijfsmodel Previcus en artikel 30a Wet WOZ”).\n\n8.1.. Volgens die beschrijving is de werkwijze met ingang van 1 januari 2025 fundamenteel gewijzigd. Het aantal dossiers is vanaf 2025 aanzienlijk afgenomen van 128.000 zaken naar circa 1.291 zaken. De zaken worden (vrijwel) niet meer op basis van no cure no pay uitgevoerd, maar volgens een regulier model waarin een cliënt, ongeacht de uitkomst van de zaak, een vaste startvergoeding betaalt (doorgaans gebaseerd op het aantal aanslagbiljetten) en\u002Fof een deel van de gerealiseerde besparing afdraagt (in bijna alle gevallen 40% van de besparing). De vóór 2025 aangebrachte zaken worden nog op basis van no cure no pay uitgevoerd. Bovendien worden vanaf 2025 alle aanslagbiljetten op voorhand gescreend en worden enkel de zaken doorgezet waarbij op voorhand onvoldoende duidelijk is dat er geen fouten zijn gemaakt. Er is, aldus de beschrijving, geen sprake meer van een grote massa waar de wetswijziging (Wet herwaardering proceskostenvergoeding WOZ en Bpm) op zag. De gemachtigde richt zich voortaan op de zakelijke markt, waarbij vrijwel altijd ook prijsafspraken met belanghebbenden worden gemaakt die losstaan van eventueel toegekende proceskostenvergoedingen.\n\n8.2.. De gemachtigde heeft de prijsafspraken over 2025 als volgt in een overzicht opgenomen.\n\n8.3.. De vermelding in de volmacht dat de vergoeding voor de werkzaamheden uitsluitend het totaal van de proceskostenvergoedingen bedraagt, klopt, aldus de beschrijving, niet meer. De onderliggende overeenkomsten bepalen dat cliënten zelf vergoedingen verschuldigd zijn. De proceskostenvergoeding speelt daarin nog slechts een kleine aanvullende rol.\n\n9. Op 4 mei 2026 heeft de gemachtigde van belanghebbende de facturen en betaalbewijzen in een groot aantal zaken, waarin zij als gemachtigde optreedt, ingezonden. Op 11 mei 2026 is daarvan een overzicht overgelegd. Die stukken bevestigen het beeld dat de beschrijving van het bedrijfsmodel geeft. Uit de facturen en betaalbewijzen blijkt namelijk dat de gemachtigde van een groot deel van haar cliënten een “besparingsfee” van minimaal 30% van de eventuele belastingbesparing vraagt, zij die “besparingsfee” aan haar cliënten factureert en die “besparingsfee” vervolgens ook door de cliënten wordt betaald.\n\n10. Daarnaast komt uit de facturen en betaalbewijzen naar voren dat de meeste cliënten (bovenop de “besparingsfee”) tevens een (in hoogte variërende) “startfee” zijn verschuldigd. Op zitting heeft de gemachtigde toegelicht dat, indien overeengekomen, de “startfee” altijd wordt gefactureerd en betaald. Dat dit niet in alle gevallen gebeurt blijkt uit de overgelegde facturen en betaalbewijzen, en komt, aldus de gemachtigde, doordat de “startfee”, die ongeacht de uitkomst is verschuldigd, in die gevallen eerder is gefactureerd en betaald. Dat is anders bij de “besparingsfee”, die niet eerder dan na het nemen van het bestreden besluit in rekening kan worden gebracht, omdat dan pas de (hoogte van de) besparing duidelijk is.\n\n11. De heffingsambtenaar heeft zich ter zitting op het standpunt gesteld dat het pas op 4 mei 2026 door de gemachtigde van belanghebbende indienen van facturen en betaalbewijzen (die op 6 mei 2026 door de rechtbank zijn vrijgegeven), die al in 2025 beschikbaar waren, in strijd is met een goede procesorde. De rechtbank overweegt dat partijen in beginsel vrij zijn om gedurende de procedure hun standpunten aan te vullen. Die vrijheid wordt echter begrensd door de beginselen van de goede procesorde. Hoewel de late indiening van reeds voorhanden zijnde stukken niet de schoonheidsprijs verdient, ziet de rechtbank hierin geen grond om die stukken vanwege strijd met een goede procesorde buiten beschouwing te laten. Hiertoe acht de rechtbank van belang dat de stukken een onderbouwing vormen van een eerder door de gemachtigde ingenomen standpunt, een reactie zijn op het verweerschrift en dat de aard en de omvang van de stukken niet zodanig zijn dat van de heffingsambtenaar om adequaat hierop te kunnen reageren een nader diepgaand (feiten)onderzoek wordt gevergd. De inhoudelijke reactie van de heffingsambtenaar op de stukken in de pleitnota bevestigen dit oordeel.\n\n12. De rechtbank stelt voorop dat voor haar de facturen en de betaalbewijzen leidend zijn voor de beoordeling van de vraag of kenmerk (i) op de gemachtigde van belanghebbende van toepassing is. Naar het oordeel van de rechtbank zijn (alleen) die stukken, en niet (ook) de overeenkomst, de website en de algemene voorwaarden van de gemachtigde (op 9 februari 2025), waarvan gesteld is dat die op dat moment nog niet in overeenstemming met het gewijzigde bedrijfsmodel waren gebracht, relevant voor de vraag of sprake is van een bedrijfsmodel op basis van no cure no pay. Omdat het bedrijfsmodel van de gemachtigde (en niet de vergoedingen in de aan de rechtbank voorliggende zaken) moet worden beoordeeld, blijft die beoordeling, anders dan de heffingsambtenaar stelt, niet beperkt tot de gemeenten binnen het ambtsgebied van de heffingsambtenaar. Daaruit volgt ook dat op grond van het (incidenteel) ontbreken van facturen en betaalbewijzen in aan de rechtbank voorliggende zaken niet zonder meer kan worden geconcludeerd dat kenmerk (i) op het bedrijfsmodel van de gemachtigde van toepassing is.\n\n13. De rechtbank is van oordeel dat met voldoende gegevens is onderbouwd dat de gemachtigde in 2025 voor een groot deel van de procedures een “besparingsfee” in rekening heeft gebracht. Door het betalen van een “besparingsfee” loopt een belanghebbende bij de inschakeling een gemachtigde voor het voeren van een procedure een financieel risico (zie hiervoor het arrest van de Hoge Raad van 26 september 2025). Deze door de gemachtigde gevraagde vergoeding (van 30-40%) acht de rechtbank, nog daargelaten dat de Hoge Raad dat enkel ten aanzien van “instapvergoedingen” heeft geoordeeld, ook niet dusdanig laag dat kan worden gesproken van rechtsbijstandverlening op een grondslag die in wezen overeenkomt met rechtsbijstandverlening op basis van no cure no pay. Op grond van het vorenstaande heeft belanghebbende, naar het oordeel van de rechtbank, buiten redelijke twijfel bewezen dat het bedrijfsmodel van de gemachtigde ten tijde van het instellen van bezwaar niet het kenmerk van optreden op basis van no cure no pay heeft (i). Daaraan doet niet af dat een belanghebbende vooraf ermee heeft ingestemd dat een eventuele vergoeding van proceskosten aan de gemachtigde toekomt. Dat geldt ook voor het ontbreken van facturen en betaalbewijzen van op een eerder moment in rekening gebrachte “startfees” en de door de heffingsambtenaar gestelde inconsistenties in de hoogte hiervan.\n\n14. Uit het vorenstaande volgt dat sprake is van een bijzonder geval en de heffingsambtenaar ten onrechte toepassing heeft gegeven aan artikel 30a, eerste lid, van de Wet woz.\n\n15. Dit betekent dat het beroep van belanghebbende gegrond is. De rechtbank vernietigt het bestreden besluit voor zover dat ziet op de toegekende proceskostenvergoeding en bepaalt met toepassing van artikel 8:72, derde lid, aanhef en onder b, van de Algemene wet bestuursrecht de proceskostenvergoeding voor de bezwaarfase op € 1.332,- (2 x € 666,-).\n\n16. Aan het standpunt van belanghebbende dat aan het bestreden besluit een motiveringsgebrek kleeft, wordt niet toegekomen.\n\n17. Omdat het beroep gegrond is, moet de heffingsambtenaar het griffierecht aan belanghebbende vergoeden.\n\n18. De rechtbank acht termen aanwezig om de heffingsambtenaar te veroordelen in de proceskosten die belanghebbende redelijkerwijs heeft moeten maken in verband met de behandeling van het beroep, een en ander eveneens overeenkomstig de normen van het Besluit proceskosten bestuursrecht. Aan belanghebbende is door een derde beroepsmatig rechtsbijstand verleend. Voor de in aanmerking te nemen proceshandelingen worden 2 punten (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen op zitting met een waarde van € 934,- per punt) toegekend. De rechtbank bepaalt in overeenstemming met het Richtsnoer proceskostenvergoeding belastingkamers gerechtshoven 2024 (neergelegd in de uitspraak van het gerechtshof ’s-Hertogenbosch van 7 augustus 2024, ECLI:NL:GHSHE:2024:2524) de wegingsfactor op 0,5. Gelet hierop bedraagt het vanwege de in deze zaak verleende rechtsbijstand te vergoeden bedrag in totaal € 934,-.\n\nBeslissing\n\nDe rechtbank:\n\n- verklaart het beroep gegrond;\n\n- vernietigt het bestreden besluit voor zover dat ziet op de toegekende proceskostenvergoeding, stelt de proceskostenvergoeding voor de bezwaarfase vast op € 1.332,- en bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde besluit;\n\n- draagt de heffingsambtenaar op het betaalde griffierecht van € 385,- aan belanghebbende te vergoeden;\n\n- veroordeelt de heffingsambtenaar in de proceskosten van belanghebbende wegens verleende rechtsbijstand in beroep tot een bedrag van € 934,-.\n\nDeze uitspraak is gedaan door mr. B.F.A. van Huijgevoort, voorzitter, en mrs. E.P.J. Rutten en J.H. van Hoof leden, in aanwezigheid van mr. D.D.R.H. Lechanteur, griffier.De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 8 juli 2026.\n\ngriffier rechter\n\nAfschrift verzonden aan partijen op: 8 juli 2026.\n\nRechtsmiddel\n\nTegen deze uitspraak kunnen partijen binnen zes weken na de verzenddatum hoger beroep instellen bij het gerechtshof ’s-Hertogenbosch (belastingkamer).\n\nU kunt digitaal beroep instellen via www.rechtspraak.nl. Daar klikt u op “Formulieren en inloggen”. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het gerechtshof ’s-Hertogenbosch (belastingkamer).\n\nBij het instellen van het hoger beroep dient het volgende in acht te worden genomen:\n\n1. bij het hogerberoepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak overgelegd;\n\n2 - het hogerberoepschrift moet, indien het op papier wordt ingediend, ondertekend zijn. Verder moet het ten minste het volgende vermelden:\n\na. de naam en het adres van de indiener;\n\nb. de datum van verzending;\n\nc. een omschrijving van de uitspraak waartegen het hoger beroep is ingesteld;\n\nd. de redenen waarom u het niet eens bent met de uitspraak (de gronden van het hoger beroep).","nl","rechtspraak_nl","https:\u002F\u002Fdeeplink.rechtspraak.nl\u002Fuitspraak?id=ECLI:NL:RBLIM:2026:6423","ecli-nl-rblim-2026-6423",{"courtName":30,"legalDomain":31,"decisionType":32,"procedureType":33},"Roermond","Bestuursrecht; Belastingrecht","uitspraak","Uitspraak",{"id":35,"ecli":36,"caseNumber":37,"courtId":38,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":39,"language":40,"source":41,"sourceUrl":14,"summary":42,"slug":43,"metadata":17},"85","ECLI:RO:2026:JudecatoriaSECTORUL5BUCURESTI:17050-302-2025-a1","17050\u002F302\u002F2025\u002Fa1",97,"Admite cererea de îndreptare a erorii materiale din cuprinsul sentin?ei civile nr. 2484\u002F06.03.2026, pronunţată de Judecătoria Sectorului 5 Bucure?ti în dosar nr. 17050\u002F302\u002F2025, formulată din oficiu.       \nDispune îndreptarea erorii materiale strecurată în cuprinsul sentin?ei civile nr. 2484\u002F06.03.2026 pronun?ată în cadrul dosarului nr. 17050\u002F302\u002F2025, în sensul re?inerii că pârâtul Vasile Constantin are codul numeric personal ............, iar nu ............., astfel cum în mod eronat s-a consemnat.   \nPrezenta încheiere face parte integrantă din cuprinsul sentin?ei civile nr. 2484\u002F06.03.2026 pronun?ată în cadrul dosarului nr. 17050\u002F302\u002F2025.   \nÎndreptarea se va efectua în toate exemplarele sentin?ei.\n\tCu drept de apel în 30 de zile de la comunicare. Cererea de apel se va depune la Judecătoria Sectorului 5 Bucure?ti.   \n\tPronun?ată prin punerea solu?iei la dispozi?ia păr?ilor prin intermediul grefei instan?ei, astăzi, 08.07.2026.\n","ro","portalquery_ro","Admite cererea","ecli-ro-2026-judecatoriasectorul5bucuresti-17050-302-2025-a1",{"id":45,"ecli":46,"caseNumber":14,"courtId":47,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":48,"language":25,"source":26,"sourceUrl":49,"summary":14,"slug":50,"metadata":51},"296","ECLI:NL:GHDHA:2026:2250",58,"Rolnummer: 22-001978-23\n\nParketnummer: 10-066729-23\n\nDatum uitspraak: 8 juli 2026\n\nTEGENSPRAAK\n\nArrestvan de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Den Haag gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Rotterdam van 28 juni 2023 in de strafzaak tegen de verdachte:\n\n [verdachte],\n\ngeboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 2002,\n\nBRP-adres: [BRP-adres] , [woonplaats] .\n\nOnderzoek van de zaak\n\nDit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in eerste aanleg en het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van dit hof.\n\nHet hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door en namens de verdachte naar voren is gebracht.\n\nProcesgang\n\nIn eerste aanleg is de verdachte van het onder 1 tenlastegelegde vrijgesproken en ter zake van het onder 2 en 3 tenlastegelegde veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 120 dagen, met aftrek van voorarrest, waarvan 73 dagen voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaren. Voorts is beslist op de vorderingen van de benadeelde partijen, zoals nader omschreven in het vonnis waarvan beroep.\n\nNamens de verdachte is tegen het vonnis hoger beroep ingesteld.\n\nOmvang van het hoger beroep\n\nDe verdachte is door de rechtbank Rotterdam vrijgesproken van hetgeen aan hem onder 1 is tenlastegelegd. Het hoger beroep is door de verdachte onbeperkt ingesteld en is derhalve mede gericht tegen de in eerste aanleg gegeven beslissing tot vrijspraak. Gelet op hetgeen is bepaald in artikel 404, vijfde lid, van het Wetboek van Strafvordering staat voor de verdachte tegen deze beslissing geen hoger beroep open. Het hof zal de verdachte mitsdien niet-ontvankelijk verklaren in het ingestelde hoger beroep, voor zover dat is gericht tegen de in het vonnis waarvan beroep gegeven vrijspraak.\n\nWaar hierna wordt gesproken van \"de zaak\" of \"het vonnis\", wordt daarmee bedoeld de zaak of het vonnis voor zover op grond van het vorenstaande aan het oordeel van dit hof onderworpen.\n\nTenlastelegging\n\nAan de verdachte is – voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen – tenlastegelegd dat:\n\n2. hij op of omstreeks 01 januari 2023 te 's-Gravendeel, gemeente Hoeksche Waard, openlijk, te weten, op of aan de Smidsweg en\u002Fof de Langestraat, in elk geval op of aan (een) openbare weg(en), in vereniging geweld heeft gepleegd tegen een of meer verbalisanten van de politie Eenheid Rotterdam, te weten [hoofdagent] (hoofdagent) en\u002Fof [aspirant] (aspirant) en\u002Fof één of meer verbalisanten, zijnde groepsleden van de Mobiele Eenheid van politie Eenheid Rotterdam, te weten [verbalisant 1] en\u002Fof [verbalisant 2] en\u002Fof [verbalisant 3] en\u002Fof [verbalisant 4] en\u002Fof [verbalisant 5] en\u002Fof [verbalisant 6] en\u002Fof [verbalisant 7] en\u002Fof [verbalisant 8] en\u002Fof [verbalisant 9] en\u002Fof [verbalisant 10] en\u002Fof [verbalisant 11] en\u002Fof [verbalisant 12] en\u002Fof [verbalisant 13] en\u002Fof [verbalisant 14] en\u002Fof [verbalisant 15] en\u002Fof [verbalisant 16] en\u002Fof [verbalisant 17] en\u002Fof [verbalisant 18] en\u002Fof [verbalisant 19] en\u002Fof [verbalisant 20] , althans een of meer (andere) verbalisanten door\n\n- één of meer stuks zwaar (illegaal) vuurwerk (betreffende onder meer: cobra's \u002F nitraten \u002F shells) en\u002Fof vuurwerkbommen op\u002Ftegen, althans in de richting van\u002Fnaar voornoemde verbalisanten af te schieten en\u002Fof te gooien, waarbij voornoemd(e) vuurwerk\u002Fvuurwerkbommen vlakbij\u002Fnaast het\u002Fde lichamen en\u002Fof het\u002Fde hoofden\u002Fgezichten van voornoemde verbalisanten tot ontploffing is\u002Fzijn gekomen en\u002Fof\n\n- ( met kracht) één of meer stenen en\u002Fof glaswerk op\u002Ftegen, althans in de richting van voornoemde verbalisanten te gooien en\u002Fof\n\n- ( dreigend) zich op te dringen aan voornoemde ambtenaren en\u002Fof\n\n- ( daarbij) (dreigend) een of meerdere ploertendoders, althans slagvoorwerpen, aan voornoemde ambtenaren te tonen\u002Fvoor te houden en\u002Fof\n\n- ( daarbij) aan die [aspirant] en\u002Fof [hoofdagent] en\u002Fof een of meer (andere) verbalisanten de weg te versperren, althans de doorgang te beletten en\u002Fof (daarbij) te verhinderen dat die [aspirant] en\u002Fof [hoofdagent] en\u002Fof anderen met\u002Fin een (politie)voertuig weg konden rijden en\u002Fof\n\n- naar\u002Fin de richting van voornoemde ambtenaren te schelden, met de woorden: \"Kankerlijers\", \"Kanker op joh\" en\u002Fof \"Kankerpolitie\" en\u002Fof\n\n- ( met kracht) op\u002Ftegen het (politie)schild van die [verbalisant 2] te trappen\u002Fschoppen;\n\n3. hij op of omstreeks 31 december 2022 te 's-Gravendeel, gemeente Hoeksche Waard opzettelijk en wederrechtelijk een vuilnisbak\u002Fprullenbak, in elk geval enig goed, dat\u002Fdie geheel of ten dele aan Gemeente Hoeksche Waard, in elk geval aan een ander dan aan verdachte toebehoorde(n) heeft vernield, beschadigd, onbruikbaar gemaakt.\n\nVordering van de advocaat-generaal\n\nDe advocaat-generaal heeft gevorderd dat het vonnis waarvan beroep ten aanzien van de bewezenverklaring zal worden bevestigd en dat de verdachte ter zake van het onder 2 en 3 tenlastegelegde zal worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 107 dagen, met aftrek van voorarrest, waarvan 60 dagen voorwaardelijk en met een proeftijd van 2 jaren.\n\nHet vonnis waarvan beroep\n\nHet vonnis waarvan beroep kan niet in stand blijven omdat het hof zich daarmee niet verenigt.\n\nVrijspraak\n\nDe advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat het onder 2 tenlastegelegde wettig en overtuigend kan worden bewezenverklaard, nu de verdachte met zijn handelen een bijdrage van voldoende gewicht heeft geleverd aan het openlijk geweld tegen de desbetreffende verbalisanten. Zo heeft de verdachte voorafgaand aan de jaarwisseling deel genomen aan een WhatsApp-groep waarin werd gesproken over het voornemen onrust te veroorzaken ten tijde van de jaarwisseling. Voorts heeft de verdachte in de nacht van de jaarwisseling – nadat hij door leden van de Mobiele Eenheid (ME) was ingesloten –op zijn telefoon een video-opname gemaakt waarin er samen met medeverdachte [medeverdachte] (hierna: [medeverdachte] ) wordt gepraat over het doodschoppen van een ME’er. Vijftien minuten nadat hij deze video had opgenomen, is [medeverdachte] aangehouden voor het schoppen tegen het schild van een ME’er.\n\nHet hof overweegt als volgt.\n\nHet hof stelt voorop dat van het \"in vereniging\" plegen van geweld sprake is, indien de betrokkene een voldoende significante of wezenlijke bijdrage levert aan het geweld, zij het dat deze bijdrage zelf niet van gewelddadige aard hoeft te zijn. De enkele omstandigheid dat iemand aanwezig is in een groep die openlijk geweld pleegt is niet zonder meer voldoende om hem te kunnen aanmerken als iemand die \"in vereniging\" geweld pleegt. Beoordeeld zal moeten worden of de door de verdachte geleverde – intellectuele en\u002Fof materiële – bijdrage aan het delict van voldoende gewicht is.\n\nMet de advocaat-generaal en de verdediging is het hof van oordeel dat op grond van het verhandelde ter terechtzitting niet kan worden bewezen dat de verdachte omstreeks de jaarwisseling geweld heeft gebruikt jegens de verbalisanten, zoals het gooien met stenen of vuurwerk. Het hof is voorts van oordeel dat evenmin bewezen kan worden dat de verdachte op enige wijze geweldshandelingen die door andere personen zijn gepleegd heeft ondersteund of anderszins heeft bijgedragen aan het ontstaan of het voortduren van het geweld jegens de verbalisanten. Het hof neemt hierbij in aanmerking dat [medeverdachte] bij de raadsheer-commissaris als getuige is gehoord en heeft verklaard dat hetgeen de verdachte in de video-opname heeft gezegd, los stond van zijn handelen daarna en dat de verdachte niet in de buurt was toen [medeverdachte] tegen het schild van verbalisant [verbalisant 2] aan schopte. De enkele aanwezigheid in de groep die door de politie\u002FME was ingesloten en het feit dat de verdachte deel uit maakte van een WhatsApp-groep acht het hof evenmin een bijdrage van voldoende gewicht. Gelet op het voorgaande is niet vast komen te staan dat de verdachte een voldoende significante of wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan het tenlastegelegde geweld tegen de desbetreffende verbalisanten, zodat het ten laste gelegde niet kan worden bewezen en de verdachte daarvan zal worden vrijgesproken.\n\nBewezenverklaring\n\nHet hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 3 tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat:\n\n3. hij op of omstreeks31 december 2022 te 's-Gravendeel, gemeente Hoeksche Waard opzettelijk en wederrechtelijk eenvuilnisbak\u002Fprullenbak, in elk geval enig goed,dat\u002Fdiegeheel of ten deleaan Gemeente Hoeksche Waard, in elk geval aan een ander dan aan verdachtetoebehoorde(n)heeft vernield, beschadigd, onbruikbaar gemaakt;.\n\nHetgeen meer of anders is tenlastegelegd, is niet bewezen. De verdachte moet daarvan worden vrijgesproken.\n\nBewijsvoering\n\nHet hof grondt zijn overtuiging dat de verdachte het bewezenverklaarde heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat en die reden geven tot de bewezenverklaring.\n\nIn die gevallen waarin de wet aanvulling van het arrest vereist met de bewijsmiddelen dan wel, voor zover artikel 359, derde lid, tweede volzin, van het Wetboek van Strafvordering wordt toegepast, met een opgave daarvan, zal zulks plaatsvinden in een aanvulling die als bijlage aan dit arrest zal worden gehecht.\n\nStrafbaarheid van het bewezenverklaarde\n\nHet onder 3 bewezenverklaarde levert op\n\nopzettelijk en wederrechtelijk enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort, vernielen.\n\nStrafbaarheid van de verdachte\n\nEr is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de verdachte uitsluit. De verdachte is dus strafbaar.\n\nStrafmotivering\n\nHet hof heeft de op te leggen straf bepaald op grond van de ernst van het feit en de omstandigheden waaronder dit is begaan en op grond van de persoon en de persoonlijke omstandigheden van de verdachte, zoals daarvan is gebleken uit het onderzoek ter terechtzitting.\n\nDaarbij heeft het hof in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen.\n\nDe verdachte heeft zich op oudejaarsavond schuldig gemaakt aan vernieling van een prullenbak door hierop zwaar vuurwerk tot ontploffing te brengen. Een dergelijk feit is gevaarzettend en geschikt om gevoelens van angst en onveiligheid in de maatschappij teweeg te brengen. De verdachte heeft met zijn handelen de gemeente en daarmee de gemeenschap financiële schade berokkend en hij heeft hiermee overlast veroorzaakt.\n\nHet hof heeft acht geslagen op een de verdachte betreffend uittreksel Justitiële Documentatie van 1 juni 2026, waaruit blijkt dat de verdachte niet eerder voor een vergelijkbaar feit is veroordeeld.\n\nTen aanzien van de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6, eerste lid, van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) overweegt het hof dat deze is aangevangen op 6 maart 2023. In eerste aanleg is de redelijke termijn niet overschreden. Het hof stelt vast dat de behandeling van de zaak in hoger beroep niet heeft plaatsgevonden binnen de daartoe gestelde redelijke termijn,. Namens de verdachte is immers op 4 juli 2023 hoger beroep ingesteld en het hof wijst op 8 juli 2026 eindarrest. De redelijke termijn van de berechting in hoger beroep is derhalve met meer dan één jaar overschreden. Het hof ziet, ook gelet op de duur van de procedure als geheel, aanleiding te volstaan met de constatering van dit verzuim, gelet op de gekozen strafmodaliteit en de hoogte van de op te leggen straf.\n\nHet hof is – alles afwegende – van oordeel dat een onvoorwaardelijke taakstraf van na te melden duur een passende en geboden reactie vormt. Anders dan de verdediging heeft bepleit acht het hof een geldboete, gelet op de context waarin en de wijze waarop de vernieling plaatsvond – tijdens de jaarwisseling en met (illegaal) vuurwerk – niet passend. Evenmin zal om die reden toepassing worden gegeven aan het bepaalde in artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht.\n\nVorderingen tot schadevergoeding\n\nIn het onderhavige strafproces hebben tweeëntwintig verbalisanten zich als benadeelde partij gevoegd ter zake van het onder 2 ten laste gelegde. De benadeelde partijen [verbalisant 17] , [verbalisant 12] , [verbalisant 8] , [verbalisant 9] , [verbalisant 19] , [verbalisant 20] , [verbalisant 18] , [verbalisant 15] , [verbalisant 10] , [verbalisant 4] , [verbalisant 1] , [verbalisant 16] , [verbalisant 3] , [aspirant] , [verbalisant 7] , [hoofdagent] , [verbalisant 14] , [verbalisant 5] en [verbalisant 6] vorderen per persoon een vergoeding van € 350,00 aan immateriële schade. De benadeelde partijen [verbalisant 13] en [verbalisant 11] vorderen per persoon een vergoeding van € 400,00 aan immateriële schade en de benadeelde partij [verbalisant 2] vordert een vergoeding van € 750,00 aan immateriële schade.\n\nNu de verdachte ter zake van het onder 2 tenlastegelegde wordt vrijgesproken, zullen de benadeelde partijen niet-ontvankelijk worden verklaard in hun vordering.\n\nGelet daarop zullen de benadeelde partijen worden veroordeeld in de kosten die de verdachte tot aan deze uitspraak in verband met de verdediging tegen die vorderingen heeft moeten maken, welke kosten het hof vooralsnog begroot op nihil.\n\nToepasselijke wettelijke voorschriften\n\nHet hof heeft gelet op de artikelen 9, 22c, 22d en 350 van het Wetboek van Strafrecht, zoals zij rechtens gelden dan wel golden.\n\nBESLISSING\n\nHet hof:\n\nVerklaart de verdachte niet-ontvankelijk in het hoger beroep, voor zover gericht tegen de beslissing ter zake van het onder 1 tenlastegelegde.\n\nVernietigt het vonnis waarvan beroep voor zover thans aan het oordeel van het hof onderworpen en doet in zoverre opnieuw recht:\n\nVerklaart niet bewezen dat de verdachte het onder 2 tenlastegelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.\n\nVerklaart, zoals hiervoor overwogen, bewezen dat de verdachte het onder 3 tenlastegelegde heeft begaan.\n\nVerklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.\n\nVerklaart het onder 3 bewezenverklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.\n\nVeroordeelt de verdachte tot een taakstrafvoor de duur van60 (zestig) uren, indien niet naar behoren verricht te vervangen door30 (dertig) dagen hechtenis.\n\nBeveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in enige in artikel 27, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht bedoelde vorm van voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde taakstraf in mindering zal worden gebracht, volgens de maatstaf van 2 uren taakstraf per in voorarrest doorgebrachte dag, voor zover die tijd niet reeds op een andere straf in mindering is gebracht.\n\nVordering van de benadeelde partijen:\n\n- [verbalisant 17] ,\n\n- [verbalisant 12] ,\n\n- [verbalisant 13] ,\n\n- [verbalisant 8] ,\n\n- [verbalisant 9] ,\n\n- [verbalisant 19] ,\n\n- [verbalisant 20] ,\n\n- [verbalisant 11]\n\n- [verbalisant 18] ,\n\n- [verbalisant 15] ,\n\n- [verbalisant 10] ,\n\n- [verbalisant 4] ,\n\n- [verbalisant 1] ,\n\n- [verbalisant 16] ,\n\n- [verbalisant 3] ,\n\n- [verbalisant 2]\n\n- [aspirant] ,\n\n- [verbalisant 7] ,\n\n- [hoofdagent] ,\n\n- [verbalisant 14] ,\n\n- [verbalisant 5] , en\n\n- [verbalisant 6]\n\nVerklaart de hiervoor genoemde benadeelde partijen telkens niet-ontvankelijk in hun vordering tot schadevergoeding.\n\nVeroordeelt de hiervoor genoemde benadeelde partijen telkens in de door verdachte gemaakte kosten en begroot deze telkens op nihil.\n\nDit arrest is gewezen door mr. F.W. Pieters, als voorzitter, mr. E.C. van Veen en mr. M.C. Bruining, leden, in bijzijn van de griffier mr. V.V. de Lange.\n\nHet is uitgesproken op de openbare terechtzitting van het hof van 8 juli 2026.","https:\u002F\u002Fdeeplink.rechtspraak.nl\u002Fuitspraak?id=ECLI:NL:GHDHA:2026:2250","ecli-nl-ghdha-2026-2250",{"courtName":52,"legalDomain":53,"decisionType":32,"procedureType":33},"Den Haag","Strafrecht",{"id":55,"ecli":56,"caseNumber":14,"courtId":57,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":58,"language":25,"source":26,"sourceUrl":59,"summary":14,"slug":60,"metadata":61},"348","ECLI:NL:RBDHA:2026:18721",65,"RECHTBANK DEN HAAG\n\nZittingsplaats Groningen\n\nBestuursrecht\n\nzaaknummer: NL26.20806\n uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen\n \n [naam], eiseres,\n\nV-nummer: [v-nummer:],\n\n(gemachtigde: mr. I.M. Zuidhoek),\n\nen\n\nde minister van Asiel en Migratie, de minister.\n\nInleiding\n\n1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiseres tegen het niet in behandeling nemen van de aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd. De minister heeft de aanvraag met het bestreden besluit van 7 april 2026 niet in behandeling genomen omdat daarvoor Frankrijk verantwoordelijk is.\n\n1.1.. De rechtbank doet op grond van artikel 8:54 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) uitspraak zonder zitting.\n\nBeoordeling door de rechtbank\n\n2. De rechtbank beoordeelt het niet in behandeling nemen van de asielaanvraag van eiseres. Zij doet dat mede aan de hand van de argumenten die eiseres heeft aangevoerd, de beroepsgronden.\n\n3. De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Dat betekent dat eiseres ongelijk krijgt en het bestreden besluit in stand blijft. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.\n\nToepasselijk recht\n\n4. Op deze zaak is het recht van toepassing dat gold vóór 12 juni 2026.\n\nTotstandkoming van het besluit\n\n5. De Europese Unie heeft gezamenlijke regelgeving over het in behandeling nemen van asielaanvragen. Die staat in de Dublinverordening.Op grond van de Dublinverordening neemt de minister een asielaanvraag niet in behandeling als is vastgesteld dat een andere lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.In dit geval heeft Nederland bij Frankrijk een verzoek om terugname gedaan. Frankrijk heeft dit verzoek aanvaard.\n\nMag de minister ten opzichte van Frankrijk uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel?\n\n6. Eiseres stelt zich op het standpunt dat er in Frankrijk voor haar een onveilige situatie zal optreden. Dit is het gevolg van de aanwezigheid van veel Libanezen in Frankrijk, waaronder ook de familie van haar moeder die haar eerder al bedreigde. Bovendien heeft eiseres in Nederland een community gevonden waar zij zich veilig bij voelt en in Frankrijk heeft zij niemand, dit is voor haar een angstaanjagend vooruitzicht. Dit terwijl in Nederland er een sterke en diverse LHBT-gemeenschap is waar zij zich veilig voelt. Volgens eiseres is er in Frankrijk bovendien nog steeds een groot probleem met betrekking tot de opvang van asielzoekers. Ze verwijst naar het AIDA-rapport over Frankrijk, update 2024.Er is een tekort aan opvangplekken en eiseres loopt bij terugkeer een reëel risico om in een situatie van materiële deprivatie terecht te komen. Volgens eiseres is het bestreden besluit niet zorgvuldig voorbereid en berust het evenmin op een deugdelijke motivering.\n\n6.1.. De beroepsgrond slaagt niet. Naar het oordeel van de rechtbank mag de minister ten aanzien van Frankrijk uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel. De Afdelingheeft meermaals bevestigd dat ten aanzien van Frankrijk in algemene zin kan worden uitgegaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel. Hierbij is ook het AIDA rapport, update 2024, betrokken. De rechtbank overweegt ambtshalve dat ook het recente AIDA rapport, update 2025, geen wezenlijk ander beeld geeft van de opvangvoorzieningen in Frankrijk dan de informatie die is betrokken door de Afdeling in eerdere uitspraken.\n\n6.2.. Uit de AIDA rapporten blijkt niet dat sprake is van structurele tekortkomingen in de opvang of asielprocedure, ook niet ten aanzien van de LHTBI-gemeenschap. Eiseres heeft bovendien niet aannemelijk gemaakt dat zij bij overdracht aan Frankrijk persoonlijk geen opvang, rechtsbescherming of toegang tot de procedure zal krijgen. Eiseres heeft niet eerder een asielaanvraag in Frankrijk ingediend waardoor zij geen persoonlijke ervaring heeft met de kwaliteit van de asielprocedure en de opvangvoorzieningen in Frankrijk.\n\n6.3.. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister zich niet ten onrechte op het standpunt gesteld dat eiseres niet aannemelijk heeft gemaakt dat sprake is van bijzondere, individuele omstandigheden op basis waarvan de minister de aanvraag toch zou moeten behandelen.\n\nConclusie en gevolgen\n\n7. Het beroep is kennelijk ongegrond. Dat betekent dat het bestreden besluit in stand blijft en eiseres overgedragen kan worden aan Frankrijk. Eiseres krijgt geen vergoeding van haar proceskosten.\n\nBeslissing\n\nDe rechtbank verklaart het beroep ongegrond.\n\nDeze uitspraak is gedaan door mr. A. Sibma, rechter, in aanwezigheid van mr. S. Strating, griffier, en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.\n\nDe uitspraak is openbaar gemaakt en bekendgemaakt op:\n\nInformatie over verzet\n\nAls partijen het niet eens zijn met deze uitspraak, kunnen zij een verzetschrift sturen naar de rechtbank waarin zij uitleggen waarom zij het niet eens zijn met deze uitspraak. Het verzetschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Als partijen graag een zitting willen om het verzetschrift toe te lichten, moeten zij dit in het verzetschrift vermelden.\n\n Zie artikel 84 van de Asiel- en migratiebeheerverordening inzake het overgangsrecht.\n\n Verordening (EU) nr. 604\u002F2013.\n\n Dit staat ook in artikel 30, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000.\n\n Update 2024 van juni 2025.\n\n Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.\n\n Update 2025 van mei 2026.\n\n Zie ook de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Arnhem, van 3 juli 2026. (ECLI:NL:RBDHA:2026:18469, r.o. 7.1) en de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Middelburg, van 25 juni 2026 (ECLI:NL:RBDHA:2026:17711).","https:\u002F\u002Fdeeplink.rechtspraak.nl\u002Fuitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:18721","ecli-nl-rbdha-2026-18721",{"courtName":62,"legalDomain":63,"decisionType":32,"procedureType":33},"Groningen","Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht",{"id":65,"ecli":66,"caseNumber":14,"courtId":67,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":68,"language":25,"source":26,"sourceUrl":69,"summary":14,"slug":70,"metadata":71},"418","ECLI:NL:RBDHA:2026:18726",61,"RECHTBANK DEN HAAG\n\nZittingsplaats Rotterdam\n\nBestuursrecht\n\nzaaknummer: NL26.36068uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen\n\n [naam eiser] , eiser\n\nV-nummer: [V-nummer]\n\n(gemachtigde: mr. J.S. Dobosz),\n\nen\n\nde minister van Asiel en Migratie, verweerder\n\n(gemachtigde: mr. C. van der Zijde).\n\nSamenvatting\n\n1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vreemdelingenwet 2000. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een beroepsgrond aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgrond beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.\n\n1.1.. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is onrechtmatig. De rechtbank kent daarom een schadevergoeding toe. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.\n\n1.2.. In deze uitspraak gebruikt de rechtbank de volgende afkortingen voor de wet- en regelgeving:\n\nAwb: Algemene wet bestuursrecht\n\nVw: Vreemdelingenwet 2000\n\nVb: Vreemdelingenbesluit 2000\n\nProcesverloop\n\n2. Met het bestreden besluit van 29 juni 2026 heeft verweerder aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.\n\n2.1.. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.\n\n2.2.. De rechtbank heeft het beroep op 7 juli 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, K.A. Ozdzinska als tolk en de gemachtigde van verweerder.\n\nBeoordeling door de rechtbank\n\nToetsingskader\n\n3. Verweerder kan als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in vreemdelingenbewaring stellen.Verweerder stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring.Deze vreemdeling kan in vreemdelingenbewaring worden gesteld op grond dat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert.De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen.\n\nGronden\n\n4. Eiser heeft de gronden die aan de maatregel ten grondslag zijn gelegd niet bestreden. De gronden, die de ambtshalve toetsing van de rechtbank doorstaan, zijn tezamen voldoende om de maatregel van bewaring te kunnen dragen.\n\nRechtmatig verblijf\n\n5. Eiser heeft aangevoerd dat er sprake is van een rechtmatig verblijf van eiser in Nederland op grond van artikel 7 van de Richtlijn 2004\u002F38\u002FEG. Eiser is een maand voorafgaand aan de onderhavige zaak opgehouden op 3 juni 2026. Hij heeft ter onderbouwing het proces-verbaal van ophouding overgelegd. Op deze dag is onderzoek gedaan naar de arbeidssituatie van eiser. Gebleken is dat eiser arbeid verricht voor een Nederlands uitzendbureau en beschikte over een arbeidscontract. Eiser is vervolgens heengezonden wegens bestendig verblijf. Verweerder kon ten aanzien van de onderhavige maatregel van bewaring op 29 juni 2026 niet zonder meer terugvallen op het standpunt dat sprake is van voortgezet onrechtmatig verblijf. Dit is onverenigbaar met de bevinding op 3 juni 2026. De maatregel van bewaring is dan ook onvoldoende zorgvuldig voorbereid en onvoldoende gemotiveerd.\n\n5.1.. Verweerder heeft aan de maatregel ten grondslag gelegd dat eiser geen rechtmatig verblijf in Nederland heeft, nu zijn verblijfsrecht als Unieburger bij beschikking van 6 maart 2025 is beëindigd. De rechtbank stelt voorop dat de enkele omstandigheid dat het verblijfsrecht van een Unieburger eerder is beëindigd, niet zonder meer meebrengt dat deze op een later moment geen rechten meer aan het Unierecht kan ontlenen. Indien sprake is van gewijzigde feiten en omstandigheden dient verweerder de verblijfsrechtelijke positie van de betrokkene opnieuw te beoordelen alvorens tot het oordeel te komen dat hij geen rechtmatig verblijf heeft.\n\n5.2.. De rechtbank oordeelt als volgt. In de maatregel van bewaring is vermeld dat eiser heeft verklaard werkzaam te zijn voor een Nederlands uitzendbureau en dit ook heeft aangetoond, dat eiser werkzaam is in België waar hij ook wordt voorzien van woonruimte door de werkgever en dat hij in België mag verblijven. Naar het oordeel van de rechtbank vormen deze omstandigheden concrete aanwijzingen dat de feitelijke situatie van eiser sinds de beschikking van 6 maart 2025 is gewijzigd. Van verweerder mocht daarom worden verwacht dat hij kenbaar zou onderzoeken welke betekenis deze gewijzigde omstandigheden hebben voor de actuele verblijfsrechtelijke positie van eiser. Uit de maatregel van bewaring, het gehoor voorafgaand aan deze maatregel en de overige stukken in het dossier is niet gebleken dat een dergelijk onderzoek heeft plaatsgevonden. Daarbij betrekt de rechtbank dat uit het proces-verbaal van ophouding van eiser op 3 juni 2026 blijkt dat eiser is heengezonden, omdat sprake was van ‘mogelijk bestendig verblijf’. Uit het proces-verbaal van verhoor op die dag blijkt dat het werken voor een Nederlands uitzendbureau hier ook aan de orde is geweest. Vervolgens wordt nog geen maand later in de onderhavige maatregel van bewaring zonder kenbare motivering aangenomen dat eiser geen rechtmatig verblijf heeft. Niet valt in te zien waarom verweerder er zonder nader onderzoek van uit heeft kunnen gaan dat eiser geen aan het Unierecht ontleend verblijfsrecht had. De motivering dat eiser geen rechtmatig verblijf heeft, is onder deze omstandigheden onvoldoende draagkrachtig. Gelet hierop is de maatregel in strijd met artikel 3:2 en 3:46 van de Awb tot stand gekomen en is dan ook onrechtmatig. Deze beroepsgrond slaagt.\n\nConclusie en gevolgen\n\n6. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is gegrond. Deze maatregel is vanaf het moment van het opleggen daarvan onrechtmatig. De rechtbank beveelt de opheffing van deze maatregel met ingang van vandaag.\n\n6.1.. Op grond van artikel 106 van de Vw kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring beveelt aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. De rechtbank acht gronden aanwezig om een schadevergoeding toe te kennen voor 10 dagen onrechtmatige (tenuitvoerlegging van de) vreemdelingenbewaring ten bedrage van 0 x € 160,- (verblijf politiecel) en 10 x € 120,- (verblijf detentiecentrum) = € 1.200,-.\n\n6.2.. Eiser krijgt een vergoeding van zijn proceskosten. Verweerder moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,- omdat de gemachtigde van eiser geacht wordt beroep te hebben ingesteld en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.\n\nBeslissing\n\nDe rechtbank:\n\n- verklaart het beroep gegrond;\n\n- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van € 1.200,- aan schadevergoeding aan eiser, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;\n\n- beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag;\n\n- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.\n\nDeze uitspraak is gedaan door mr. S.N. Abdoelkadir, rechter, in aanwezigheid van mr. M. Stehouwer, griffier.\n\nUitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:\n\nInformatie over hoger beroep\n\nEen partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.\n\n Het beroep tegen een maatregel van bewaring wordt ook aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding. Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw.\n\n Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw.\n\n Dit volgt uit artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw.\n\n Dit volgt uit artikel 59c van de Vw.\n\n Dit volgt uit artikel 5.5 van het Vb.\n\n Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb.","https:\u002F\u002Fdeeplink.rechtspraak.nl\u002Fuitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:18726","ecli-nl-rbdha-2026-18726",{"courtName":72,"legalDomain":63,"decisionType":32,"procedureType":33},"Rotterdam"]