[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"decision-ecli-de-neuris-jure259031894":3,"decision-more-ecli-de-neuris-jure259031894":18},{"id":4,"ecli":5,"caseNumber":6,"courtId":7,"courtName":8,"courtSlug":9,"decisionDate":10,"fullText":11,"language":12,"source":13,"sourceUrl":14,"summary":15,"slug":16,"metadata":17},"7153","ECLI:DE:NEURIS:JURE259031894","17 W (pat) 8\u002F23",42,"Bundespatentgericht","bundespatentgericht","2025-03-25T00:00:00.000Z","#  BPatG München, 25.03.2025, 17 W (pat) 8\u002F23 \n\n## Tenor\n\n**In der Beschwerdesache**\n\n…\n\n**betreffend die Patentanmeldung 10 2021 109 818.1**\n\nhat der 17. Senat (Technischer Beschwerdesenat) des Bundespatentgerichts auf die mündliche Verhandlung vom 25. März 2025 unter Mitwirkung des Richters Dipl.-Phys. Dr. Forkel als Vorsitzender, der Richterin Akintche, des Richters Dipl.-Phys. Dr. Städele und des Richters Dr.-Ing. Harth\n\nbeschlossen:\n\nDie Beschwerde wird zurückgewiesen.\n\n## Gründe\n\n**I.**\n\n1\\. Die vorliegende Patentanmeldung wurde am 19. April 2021 beim Deutschen Patent- und Markenamt eingereicht. Sie trägt die Bezeichnung: \n\n2\\. \"Verfahren zur Qualitätssicherung von Produkten\". \n\n3\\. Die Anmeldung wurde von der Prüfungsstelle für Klasse G06Q des Deutschen Patent- und Markenamts in der Anhörung vom 16. Februar 2023 zurückgewiesen. \n\n4\\. Zur Begründung führte die Prüfungsstelle aus, dass die Gegenstände der damals geltenden Patentansprüche 1 nach dem Hauptantrag und den zwanzig Hilfsanträgen auf keiner erfinderischen Tätigkeit beruhten, soweit sie eine dem Patentschutz zugängliche Erfindung auf Gebieten der Technik beträfen. \n\n5\\. Gegen diesen Beschluss ist die vorliegende Beschwerde gerichtet. \n\n6\\. Die Anmelderin stellt den Antrag, den Beschluss der Prüfungsstelle für Klasse G06Q des Deutschen Patent-und Markenamts vom 16. Februar 2023 aufzuheben und das nachgesuchte Patent auf Grundlage folgender Unterlagen zu erteilen: \n\n7\\. **Hauptantrag:**\n\n8\\. \\- Patentansprüche 1 bis 21 vom 12. April 2023, \n\n9\\. \\- Beschreibung Seiten 1 bis 21 vom 18. Januar 2023 sowie \n\n10\\. \\- 2 Blatt Zeichnungen mit Figuren 1 und 2 vom 19. April 2021; \n\n11\\. **Hilfsantrag 1:**\n\n12\\. \\- Patentansprüche 1 bis 19 vom 12. April 2023 sowie \n\n13\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag; \n\n14\\. **Hilfsantrag 2:**\n\n15\\. \\- Patentansprüche 1 bis 19 vom 12. April 2023 sowie \n\n16\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag; \n\n17\\. **Hilfsantrag 3:**\n\n18\\. \\- Patentansprüche 1 bis 19 vom 12. April 2023 sowie \n\n19\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag; \n\n20\\. **Hilfsantrag 4:**\n\n21\\. \\- Patentansprüche 1 bis 18 vom 12. April 2023 sowie \n\n22\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag; \n\n23\\. **Hilfsantrag 5:**\n\n24\\. \\- Patentansprüche 1 bis 18 vom 12. April 2023 sowie \n\n25\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag; \n\n26\\. **Hilfsantrag 6:**\n\n27\\. \\- Patentansprüche 1 bis 17, überreicht in der mündlichen Verhandlung sowie \n\n28\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag; \n\n29\\. **Hilfsantrag 7:**\n\n30\\. \\- Patentansprüche 1 bis 17, überreicht in der mündlichen Verhandlung sowie \n\n31\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag; \n\n32\\. **Hilfsantrag 8:**\n\n33\\. \\- Patentansprüche 1 bis 17, überreicht in der mündlichen Verhandlung sowie \n\n34\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag; \n\n35\\. **Hilfsantrag 9:**\n\n36\\. \\- Patentansprüche 1 bis 17, überreicht in der mündlichen Verhandlung sowie \n\n37\\. \\- Beschreibung und Zeichnungen wie Hauptantrag. \n\n38\\. Der geltende **Patentanspruch 1 gemäß Hauptantrag**(mit einer Gliederung versehen, die auch als Basis für die weiteren Anträge verwendet wird) lautet: \n\n39\\. **M1** Computerimplementiertes Verfahren, zur Qualitätssicherung von Produkten (1), insbesondere von Medikamenten, von Halbleiterelementen und\u002Foder von Lebensmitteln, \n\n40\\. **M2** bei dem Zustandsmitteilungen (2) von Zuständen der Produkte (1) und\u002Foder einer Produktion der Produkte (1) mittels einer künstlichen Intelligenz (3) bezüglich Qualitätsvorgaben (16) ausgewertet werden, \n\n41\\. **M3** wobei die künstliche Intelligenz (3) von einer Recheneinheit (26) betrieben wird, und \n\n42\\. **M4** bei dem anhand der Auswertung eine Handlung (6, 19) zu den Produkten (1), der Produktion und\u002Foder einem Produktionsablauf erfolgt, \n\n43\\. dadurch gekennzeichnet, \n\n44\\. **M5** dass beim Verfahren mittels der künstlichen Intelligenz (3) die Handlung (6, 19) veranlasst wird und \n\n45\\. **M6** dass Entscheidungen (17) der künstlichen Intelligenz (3) und\u002Foder Handlungen (6, 19) der künstlichen Intelligenz (3) in einer Blockchain (7) gespeichert werden. \n\n46\\. Der geltende **Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 1**(Unterschiede zu Patentanspruch 1 nach Hauptantrag sind kenntlich gemacht) lautet: \n\n47\\. **M1** Computerimplementiertes Verfahren, zur Qualitätssicherung von Produkten (1), insbesondere von Medikamenten, von Halbleiterelementen und\u002Foder von Lebensmitteln, \n\n48\\. **M2** bei dem Zustandsmitteilungen (2) von Zuständen der Produkte (1) und\u002Foder einer Produktion der Produkte (1) mittels einer künstlichen Intelligenz (3) bezüglich Qualitätsvorgaben (16) ausgewertet werden, \n\n49\\. **M3** wobei die künstliche Intelligenz (3) von einer Recheneinheit (26) betrieben wird, und \n\n50\\. **M3.1 Hi1** wobei ein Computerprogramm (29) die künstliche Intelligenz (3) umfasst, das von einer Recheneinheit (26) betrieben wird; \n\n51\\. **M4** bei dem anhand der Auswertung eine Handlung (6, 19) zu den Produkten (1), der Produktion und\u002Foder einem Produktionsablauf erfolgt, \n\n52\\. **M4.1 Hi1** bei dem anhand der Auswertung eine Entscheidung (17) getroffen wird, ob eine Einhaltung (4) oder eine Verletzung (5) der Qualitätsvorgaben (16) vorliegt, \n\n53\\. **M4.2 Hi1** wobei die künstliche Intelligenz (3) anhand der Zustandsmitteilungen (2) und deren Auswertung Entscheidungen (17) trifft; und \n\n54\\. **M4.3 Hi1** bei dem anhand der Auswertung eine auf der Entscheidung basierende Handlung (6, 19) zu den Produkten (1), der Produktion und\u002Foder einem Produktionsablauf erfolgt; \n\n55\\. **M4.4 Hi1** wobei bei Einhaltung (4) der Qualitätsvorgaben (16) als Handlung (6, 19) eine Freigabe (6) der Produkte (1) erfolgt und\u002Foder wobei bei einer Verletzung (5) der Qualitätsvorgaben (16) als Handlung (6, 19) die Produkte (1) zurückgehalten werden und\u002Foder die Produktion der Produkte (1) gestoppt wird; \n\n56\\. dadurch gekennzeichnet, \n\n57\\. **M5** dass beim Verfahren mittels der künstlichen Intelligenz (3) die Handlung (6, 19) veranlasst wird und \n\n58\\. **M5.1 Hi1** dass die künstliche Intelligenz (3) auf Basis ihrer Entscheidungen (17) Handlungen (6, 19) veranlasst, so dass mit Hilfe der künstlichen Intelligenz (3) die Qualitätssicherung der Produkte (1) automatisiert, die Produktion der Produkte beschleunigt und Fehler, die auf menschliches Versagen zurückzuführen sind, vermindert werden; und \n\n59\\. **M6** dass Entscheidungen (17) der künstlichen Intelligenz (3) und\u002Foder Handlungen (6, 19) der künstlichen Intelligenz (3) in einer Blockchain (7) gespeichert werden. \n\n60\\. **M6.1 Hi1** dass die von der künstlichen Intelligenz (3) getroffenen Entscheidungen (17) und die auf Basis der Entscheidungen (17) veranlassten Handlungen (6, 19) der künstlichen Intelligenz (3) in einer Blockchain (7) gespeichert werden, so dass fälschungssicher nachvollzogen werden kann, wie die Handlungen der künstlichen Intelligenz (3) zustande kamen und ob die künstliche Intelligenz (3) eine fehlerhafte Entscheidung getroffen hat. \n\n61\\. Der geltende **Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 2** ersetzt in dem Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 1 in dessen Merkmal **M6.1 Hi1** das einleitende Wort \"dass\" durch folgendes neu gebildete Merkmal **M6.1a Hi2** : \n\n62\\. **M6.1a Hi2** dass ein Zeitstempel, ein Zustand der künstlichen Intelligenz (3), \n\n63\\. Der geltende **Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 3** geht aus von dem Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 2 und ergänzt an dessen Ende ein neu formuliertes Merkmal **M6.2 Hi3** mit folgendem Wortlaut: \n\n64\\. **M6.2 Hi3** und dass die künstliche Intelligenz (3) bei Fehlfunktionen optimiert wird, wobei zur Optimierung der künstlichen Intelligenz (3) eine Ermittlung (20) einer Fehlerursache anhand der Blockchain (7) erfolgt und wobei aus der Blockchain (7) die zu den Fehlerursachen zugeordneten Entscheidungen (17) und veranlassten Handlungen (6, 19) der künstlichen Intelligenz (3) herangezogen werden. \n\n65\\. Der geltende **Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 4** basiert auf dem Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 3 und fügt diesem am Ende folgendes weitere Merkmal **M6.3 Hi4** hinzu: \n\n66\\. **M6.3 Hi4** und wobei die künstliche Intelligenz (3) anhand der Blockchain (7) auf einen vorhergehenden in der Blockchain (7) abgespeicherten Zustand der künstlichen Intelligenz (3) zurückgesetzt wird. \n\n67\\. Der geltende **Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 5** gründet auf dem Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 4 und enthält am Ende ein zusätzliches Merkmal **M6.4 Hi5** , welches wie folgt lautet: \n\n68\\. **M6.4 Hi5** und dass das Optimieren (8) der künstlichen Intelligenz (3) in der Blockchain (7) gespeichert wird. \n\n69\\. In der Fassung des **Hilfsantrags 6** erhält der geltende **Patentanspruch 1** (Unterschiede zu Patentanspruch 1 nach Hauptantrag sind kenntlich gemacht) die folgende Form: \n\n70\\. **M1.1 Hi6** Computerimplementiertes Verfahren, zur Qualitätssicherung von Produkten (1), insbesondere von Medikamenten, von Halbleiterelementen und\u002Foder von Lebensmitteln, \n\n71\\. **M2.1 Hi6** bei dem Zustandsmitteilungen (2) von Zuständen der Produkte (1) und\u002Foder einer Produktion der Produkte (1) mittels einer künstlichen Intelligenz (3) bezüglich Qualitätsvorgaben (16) ausgewertet werden, \n\n72\\. **M3.1 Hi6** wobei die künstliche Intelligenz (3) von einer Recheneinheit (26) betrieben wird, und \n\n73\\. **M4** bei dem anhand der Auswertung eine Handlung (6, 19) zu den Produkten (1), der Produktion und\u002Foder einem Produktionsablauf erfolgt, \n\n74\\. **M4.1 Hi6** bei dem anhand der Auswertung eine Entscheidung (17) getroffen wird, ob eine Einhaltung (4) oder eine Verletzung (5) der Qualitätsvorgaben (16) vorliegt, *und*\n\n75\\. **M4.3 Hi6** bei dem anhand der Auswertung eine auf der Entscheidung basierende Handlung (6, 19) zu den Produkten (1), der Produktion und\u002Foder einem Produktionsablauf erfolgt, \n\n76\\. **M4.4 Hi6** wobei bei Einhaltung (4) der Qualitätsvorgaben (16) als Handlung (6, 19) eine Freigabe (6) der Produkte (1) erfolgt, \n\n77\\. dadurch gekennzeichnet, \n\n78\\. **M4.2 Hi6** dass die künstliche Intelligenz (3) anhand der Zustandsmitteilungen (2) und deren Auswertung Entscheidungen (17) über die Produkte (1) trifft; \n\n79\\. **M5** dass beim Verfahren mittels der künstlichen Intelligenz (3) die Handlung (6, 19) veranlasst wird und \n\n80\\. **M5.1 Hi6** dass die künstliche Intelligenz (3) auf Basis ihrer Entscheidungen (17) die Handlung (6, 19) veranlasst und \n\n81\\. **M6** dass Entscheidungen (17) der künstlichen Intelligenz (3) und\u002Foder Handlungen (6, 19) der künstlichen Intelligenz (3) in einer Blockchain (7) gespeichert werden. \n\n82\\. **M6.1 Hi6** dass die von der künstlichen Intelligenz (3) getroffenen Entscheidungen (17) und die auf Basis der Entscheidungen (17) veranlassten Handlungen (6, 19) der künstlichen Intelligenz (3) in einer Blockchain (7) gespeichert werden. \n\n83\\. Ausgehend von Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 6 wird in dem geltenden **Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 7** das einleitende Merkmal **M1.1 Hi6** durch ein neu gebildetes Merkmal **M1.1 Hi7** ersetzt, welches aus dem Merkmal **M1** folgendermaßen hervorgeht (Unterschiede zu Patentanspruch 1 nach Hauptantrag sind kenntlich gemacht): \n\n84\\. **M1.1 Hi7** Computerimplementiertes Verfahren, zur Qualitätssicherung von Produkten (1), insbesondere von Medikamenten, von Halbleiterelementen und\u002Foder von Lebensmitteln \n\n85\\. Der geltende **Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 8** geht aus von dem Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 7, und es werden in dem einleitenden Merkmal **M1.1 Hi7** die Worte \"von Halbleiterelementen\" gestrichen, wodurch sich folgendes Merkmal **M1.1 Hi8** ergibt (Unterschiede zu Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 7 sind kenntlich gemacht): \n\n86\\. **M1.1 Hi8** Computerimplementiertes Verfahren, zur Qualitätssicherung von Medikamenten, von Halbleiterelementen und\u002Foder von Lebensmitteln \n\n87\\. In dem geltenden **Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 9** wird dem zugrundeliegenden Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 7 am Ende folgendes Merkmal **M6.5 Hi9** hinzugefügt (mit redaktionellen Änderungen): \n\n88\\. **M6.5 Hi9** wobei das Speichern der von der künstlichen Intelligenz (3) veranlassten Handlungen kontinuierlich erfolgt. \n\n89\\. Zu den jeweiligen nebengeordneten Patentansprüchen sowie den Unteransprüchen des Hauptantrags bzw. der Hilfsanträge 1 bis 9 wird auf die Akte verwiesen. \n\n90\\. Im Beschwerdeverfahren wurde folgender Stand der Technik berücksichtigt: \n\n91\\. **D1** : Sathyan Munirathinam: Big Data Predictive Analytics [sic!] for Proactive Semiconductor Equipment Maintenance. In: Proceedings of the 2014 IEEE International Conference on Big Data, 2014, S. 893 - 902 \n\n92\\. **D2** : Greenfield, D.: How Artificial Intelligence Works in Quality Control. \n\n93\\. AutomationWorld, 13.10.2020, Online: https:\u002F\u002Fwww.automationworld.com\u002Ffactory\u002Fsensors\u002Farticle\u002F21198005\u002Fhow-artificial-intelligence-works-in-quality-controlhttps:\u002F\u002Fwww.automationworld.com\u002Ffactory\u002Fsensors\u002Farticle\u002F21198005\u002Fhow-artificial-intelligence-works-in-quality-control \n\n94\\. https:\u002F\u002Fwww.automationworld.com\u002Ffactory\u002Fsensors\u002Farticle\u002F21198005\u002Fhow-artificial-intelligence-works-in-quality-control \n\n95\\. In: \u003Cweb.archive.org> am 19.10.2020 \n\n96\\. **D3:** DE 10 2018 128 219 B3 \n\n97\\. **D4:** Rui Shi, u. a.: A Blockchain-based Supply Chain Quality Management Framework. Conference Paper zu: The Fourteenth IEEE International Conference on e-Business Engineering, November 2017; DOI: 10.1109\u002FICEBE.2017.34, S. 172 - 176 \n\n98\\. Zu den weiteren Einzelheiten wird auf den Akteninhalt verwiesen. \n\n**II.**\n\n99\\. Die Beschwerde wurde rechtzeitig eingelegt und ist auch sonst zulässig. Sie hat jedoch keinen Erfolg, da der Gegenstand des jeweiligen Patentanspruchs 1 gemäß dem Hauptantrag sowie den Hilfsanträgen 1 bis 9 zumindest mangels erfinderischer Tätigkeit nicht patentfähig ist. \n\n100\\. **1.** Die vorliegende Anmeldung betrifft ein Verfahren zur Qualitätssicherung von Produkten, insbesondere von Medikamenten und\u002Foder von Halbleiterelementen, bei dem Zustandsmitteilungen von Zuständen der Produkte und\u002Foder einer Produktion der Produkte bezüglich Qualitätsvorgaben ausgewertet werden und bei dem anhand der Auswertung eine Handlung zu den Produkten, der Produktion und\u002Foder einem Produktionsablauf erfolgt (vgl. Offenlegungsschrift, Absatz [0001]). \n\n101\\. Gemäß der Anmeldung seien Verfahren zur Qualitätssicherung bekannt, bei denen beispielsweise Produkte analysiert werden und anhand der Analyse die Produkte entsprechend weiterverarbeitet oder aus der Produktion entfernt werden (vgl. Offenlegungsschrift, Absatz [0002]). \n\n102\\. Der Anmeldung liegt die **Aufgabe** zugrunde, ein Verfahren zur Qualitätssicherung zu verbessern (vgl. Offenlegungsschrift, Absatz [0003]). \n\n103\\. Als **Fachmann** , der mit der Aufgabe betraut wird, ein Verfahren zur Qualitätssicherung insbesondere durch den Einsatz von Datenverarbeitung zu verbessern, sieht der Senat ein Team aus einem Elektrotechniker oder Physiker mit Hochschulabschluss und Kenntnissen im Bereich der Entwicklung von auf künstlicher Intelligenz (KI) basierenden Anwendungen, die eine Blockchain umfassen, und einem Produktionstechniker, der in der Qualitätskontrolle eingesetzt ist, an. \n\n104\\. Dass das Fachwissen zu künstlicher Intelligenz einerseits und Blockchains andererseits in einer Person im Fachteam vereint sein kann, erachtet der Senat für sachgerecht. Denn die Anmeldung befasst sich damit, wie künstliche Intelligenz und Blockchains angewandt werden können, nicht aber mit der Frage, wie diese Komponenten dafür jeweils im Einzelnen auszugestalten sind. \n\n105\\. **2.** Zur Lehre des Patentanspruchs 1 gemäß Hauptantrag \n\n106\\. **2.1** Zur Lösung der vorbezeichneten Aufgabe schlägt der **Patentanspruch 1 nach Hauptantrag** mit dem**Merkmal M1** ein computerimplementiertes Verfahren zur Qualitätssicherung von Produkten vor. Bei den Produkten kann es sich um Medikamente, Halbleiterelemente oder Lebensmittel handeln. In dem Ausführungsbeispiel nach Figur 1 der Offenlegungsschrift wird das Verfahren mittels eines Computers 25 ausgeführt (vgl. Absatz [0038] und [0059]). \n\n107\\. **2.2** Im Rahmen des Verfahrens werden Zustandsmitteilungen von Zuständen der Produkte und\u002Foder einer Produktion der Produkte mittels einer künstlichen Intelligenz bezüglich Qualitätsvorgaben ausgewertet (**Merkmal M2**). Dabei können Zustandsmitteilungen beispielsweise Eingabemitteilungen von einem Produktionspersonal oder Sensormitteilungen zu einer gemessenen Temperatur sein (vgl. Offenlegungsschrift, Absatz [0044] bzw. [0045] i. V. m. Figur 1). \n\n108\\. Eine konkrete Ausprägung einer künstlichen Intelligenz findet in den Anmeldeunterlagen keine Erwähnung. Dementsprechend lässt das Merkmal **M2** offen, wie eine künstliche Intelligenz zu implementieren ist, um die beanspruchte Auswertung durchzuführen. Eine dafür geeignete Realisierung einer künstlichen Intelligenz siedelt die Anmeldung vielmehr im einschlägigen Fachwissen an. \n\n109\\. Zudem legt das Merkmal **M2** aufgrund der allgemeinen Angabe \"mittels einer künstlichen Intelligenz\" nicht fest, in welchem Umfang die künstliche Intelligenz bei der Auswertung mitwirkt. \n\n110\\. Die Bezugnahme des Merkmals **M2** auf Zustandsmitteilungen von Zuständen der Produkte erfasst auch den Fall, dass eine einzelne Zustandsmitteilung pauschal über die Zustände mehrerer Produkte Auskunft gibt. Das steht im Einklang mit dem anhand der Absätze [0043] bis [0048] i. V. m. Figur 1 erläuterten Ausführungsbeispiel. Denn sämtliche darin beschriebene Zustandsmitteilungen 2a bis 2e informieren über Umstände, die jeweils eine Mehrzahl von Produkten betreffen, sei es durch eine Eingabemitteilung 2a von Personen, eine Zustandsmitteilung 2b eines Temperatursensors 12, eine Meldung 2c zu einer Geschwindigkeit eines Förderbandes, eine Mitteilung 2d zur Stellung von Klappen 11a und 11b einer Produktionsanlage 9, oder aber eine Sensormitteilung 2e zu einer Temperatur der Umgebung. \n\n111\\. Demgegenüber offenbart die Anmeldung an keiner Stelle eine einzelne Zustandsmitteilung zu einem individuellen Zustand eines einzelnen Produkt-Exemplars. Infolgedessen ist das Merkmal **M2** nicht dahingehend auszulegen, dass ausschließlich derartige Zustandsmitteilungen mit den \"Zustandsmitteilungen von Zuständen der Produkte\" gemeint sein müssen. \n\n112\\. **2.3** Die eingesetzte künstliche Intelligenz wird auf einem Rechner ausgeführt (**Merkmal M3** ; vgl. Ausführungsbeispiel nach Figur 1 i. V. m. Absätzen [0059] bis [0065]). \n\n113\\. **2.4** Nach Maßgabe des **Merkmals M4** soll bei dem computerimplementierten Verfahren anhand der Auswertung eine Handlung zu den Produkten, der Produktion und\u002Foder einem Produktionsablauf erfolgen. Eine Handlung kann beispielsweise darin bestehen, dass die Auswertung der Zustandsmitteilungen an ein Produktionspersonal übermittelt wird oder Produkte freigegeben werden (vgl. Offenlegungsschrift, Absatz [0020] bzw. [0021]). \n\n114\\. **2.5** Die Handlung soll bei dem anspruchsgemäßen Verfahren mittels der künstlichen Intelligenz veranlasst werden (**Merkmal M5**). Die Angabe \"mittels der künstlichen Intelligenz\" lässt dabei offen, in welcher Weise die künstliche Intelligenz daran beteiligt sein soll, die Handlung zu veranlassen. Von dem Merkmal **M5** ist daher mit umfasst, dass die künstliche Intelligenz einer Bedienperson Daten zur Verfügung stellt, anhand derer die Bedienperson anschließend die Handlung veranlasst. \n\n115\\. **2.6** In dem **Merkmal M6** wird verlangt, dass Entscheidungen der künstlichen Intelligenz und\u002Foder Handlungen der künstlichen Intelligenz in einer Blockchain gespeichert werden. \n\n116\\. Der Beschreibung der Anmeldung zufolge bietet das Speichern in einer Blockchain den Vorteil, Daten mit Bezug zu Produkten, einer Produktion oder einem Produktionsablauf fälschungssicher dokumentieren zu können (vgl. Absatz [0010]). Details dazu, wie eine Blockchain im Interesse einer vorteilhaften Dokumentation auszugestalten ist, finden sich in der Anmeldung nicht. Insbesondere ist den Anmeldeunterlagen kein Beispiel entnehmbar, in dem beschrieben wäre, welche konkreten Daten einem einzelnen Block innerhalb der Blockchain zugewiesen werden können. \n\n117\\. Da im Wortlaut des Merkmals **M6** Handlungen der künstlichen Intelligenz ohne Artikel genannt werden, müssen die gemäß dem Merkmal **M6** zu speichernden Handlungen keinen Bezug zu der in den vorangegangenen Merkmalen **M4** und **M5** angegebenen Handlung haben. \n\n118\\. Außerdem macht das Merkmal **M6** keine Vorgaben dazu, wie Entscheidungen bzw. Handlungen der künstlichen Intelligenz in der Blockchain im Einzelnen zu speichern sind. Insbesondere bleibt der Inhalt eines jeden einzelnen Blocks der Blockchain durch das Merkmal **M6** unbestimmt. Auch die Beschreibung und die Figuren geben keinen Anlass zu einer diesbezüglich engeren Auslegung des Merkmals **M6** , weil sie eine Blockchain durchwegs als eine Gesamteinheit ansprechen beziehungsweise darstellen, in welcher als Ganzes gesehen Daten gespeichert werden sollen. \n\n119\\. **3.** Der Gegenstand des geltenden Patentanspruchs 1 gemäß Hauptantrag ist nicht patentfähig, da es ihm gegenüber der in der Druckschrift **D3** offenbarten Lehre an der erforderlichen Neuheit fehlt. \n\n120\\. **3.1** Die deutsche Patentschrift **D3** betrifft ein System, das dazu eingerichtet ist, während eines aktuellen Betriebs einen Bearbeitungsprozess an einem Werkstück, also an einem Produkt, auszuführen (vgl. Absatz [0001], Patentanspruch 1). Das System wird gemäß den Absätzen [0017], [0021] und [0031] der Beschreibung i. V. m. den Figuren 4 bis 6 von D3 durch eine Steuereinrichtung 32 gesteuert, die eingerichtet ist, mittels KI-Modulen und KI-Algorithmen eine \"Big-Data-Verarbeitung\" vorzunehmen; sie führt mithin ein computerimplementiertes Verfahren durch. \n\n121\\. Dabei soll im Rahmen des Betriebs eine Qualität der Bearbeitung eingehalten oder durch prädiktive Änderung des Betriebs verbessert werden, so dass der Anteil an Ausschuss reduziert und im Idealfall eliminiert werden kann (vgl. Absatz [0022]). Somit soll die Qualität der bearbeiteten Produkte gesichert werden - **Merkmal M1**. \n\n122\\. **3.2** Um die Qualität der Bearbeitung nach der Lehre von D3 zu sichern, empfängt die Steuereinrichtung Betriebsdaten, die den aktuellen Betrieb des Systems beschreiben (Absatz [0021]). Nach den Erläuterungen des Absatzes [0027] kann es sich bei den Betriebsdaten D beispielsweise um ein Motorstromsignal I oder ein Presskraftsignal F handeln. Diese mitgeteilten Daten D stellen Zustandsmitteilungen von Zuständen einer Produktion sowie aktuell in der Produktion befindlicher Produkte dar. \n\n123\\. Die in dem Absatz [0022] von D3 angesprochene Überwachung geforderter Toleranzen von bearbeiteten Werkstücken, mithin Produkten, setzt voraus, dass die für die Qualität maßgeblichen Eigenschaften wie beispielsweise Rauheit und Dimensionsschwankungen (vgl. Absatz [0022]) ermittelt und der überwachenden Steuereinrichtung zur Verfügung gestellt werden. Derartige Daten geben ebenfalls Auskunft über den Zustand der Produkte. \n\n124\\. Dem Absatz [0022] von D3 ist weiterhin entnehmbar, dass die Steuereinrichtung KI-Module und\u002Foder KI-Algorithmen aufweist, die zur Mustererkennung und\u002Foder Musteranalyse und\u002Foder Mustervorhersage eingerichtet sind. Die empfangenen Betriebsdaten können zumindest teilweise mit bekannten Mustern oder Vorlagen verglichen werden. Aus der expliziten Bezugnahme auf Muster, die erkannt, analysiert, verglichen oder vorhergesagt werden, schließt der Fachmann, dass diese Auswertung durch die zuvor angesprochene künstliche Intelligenz erfolgt. Zudem ist in dem Absatz [0024] ausdrücklich angegeben, dass eine KI-Einheit die Betriebsdaten empfängt und auswertet, \"wie es vorstehend im Zusammenhang mit der Steuereinrichtung\", d. h. in dem Absatz [0022], erläutert wurde. \n\n125\\. Da diese KI-gestützte Auswertung übermittelter Betriebsdaten gemäß dem Absatz [0022] bezüglich der geforderten Qualität erfolgt, ist somit das **Merkmal M2** in der Lehre der D3 vorbeschrieben. \n\n126\\. **3.3** Die in D3 in Form von KI-Modulen und KI-Algorithmen ausgestaltete künstliche Intelligenz wird gemäß den Absätzen [0021] und [0022] von der Steuereinrichtung, mithin einer Recheneinheit, betrieben. Damit geht auch das **Merkmal M3** aus der Druckschrift D3 hervor. \n\n127\\. **3.4** Aus der in dem Absatz [0022] geschilderten Auswertung kann gemäß demselben Absatz eine Aktion abgeleitet werden. Eine solche Aktion, d. h. Handlung, kann das Erzeugen einer Änderungsanforderung sein. Dadurch soll der aktuelle Betrieb des Systems im weiteren Zeitverlauf geändert werden (vgl. Absatz [0022]). Da durch diese Änderung die Qualität bei der Bearbeitung eines Produkts (Werkstücks) verbessert werden kann, betrifft die in D3 offenbarte Handlung gleichermaßen die Produkte und die Produktion. \n\n128\\. Somit ist das **Merkmal M4** in der D3 ebenfalls offenbart. \n\n129\\. **3.5** Die Änderungsanforderung kann gemäß dem Absatz [0024] von einer KI-Einheit herrühren und folglich von einer künstlichen Intelligenz veranlasst sein. Obwohl die KI-Einheit in der Ausführungsform nach Absatz [0024] in einer externen Einheit befindlich sein soll, führt derselbe Absatz explizit aus, dass eine externe KI-Einheit Betriebsdaten in derselben Weise empfängt und auswertet, wie vorstehend, d. h. in den Absätzen [0021] bis [0023], im Zusammenhang mit der Steuereinrichtung erläutert wurde. Aus dieser Bezugnahme ergibt sich, dass auch die in den Absätzen [0021] und [0022] angesprochene künstliche Intelligenz das Erzeugen der Änderungsanforderung als Handlung veranlassen kann. \n\n130\\. Dies entspricht der Anweisung des **Merkmals M5**. \n\n131\\. **3.6** Das in D3 vorgestellte System besteht aus Systemteilnehmern (vgl. Absatz [0014]). Hierbei kann jeder Systemteilnehmer eine Hardwarekomponente, eine Softwarekomponente oder eine kombinierte Hardware- und Softwarekomponente sein (Absatz [0015]). \n\n132\\. Um das System vor Manipulationen zu schützen, lehrt D3 in dem Absatz [0016], eine Blockchain zu bilden, die für jeden Systemteilnehmer jeweils einen Block aufweist. Dabei sind nach Figur 3 i. V. m. Absatz [0030] in jedem Block 25 die aktuellen Eigenschaften A des zugehörigen Systemteilnehmers 22 gespeichert (vgl. hierzu auch Absatz [0016], letzter Satz). Auch die Steuereinrichtung ist ein solcher Systemteilnehmer (Absatz [0015], letzter Satz). \n\n133\\. Die KI-Module können nach Absatz [0022] in der Steuereinrichtung beheimatet sein, weshalb ihre aktuellen Eigenschaften zumindest als Teil der aktuellen Eigenschaften der Steuereinrichtung in der Blockchain gespeichert sein können. Der Umstand, dass ein KI-Modul eine Änderungsanforderung erzeugt hat, gehört zumindest bei einer aktuell erzeugten Änderungsanforderung zu den aktuellen Eigenschaften des KI-Moduls. Auch die aktuelle Änderungsanforderung selbst, d. h. das Ergebnis der KI-gestützten Auswertung, ist Teil der aktuellen Eigenschaften des KI-Moduls. \n\n134\\. Damit werden sowohl die Handlungen des KI-Moduls, Änderungsanforderungen zu erzeugen, als auch die Entscheidungen des KI-Moduls, nämlich die Inhalte der Änderungsanforderungen, in Übereinstimmung mit Absatz [0030] von D3 als aktuelle Eigenschaften des KI-Moduls in einer Blockchain gespeichert. Somit sind die Vorgaben des **Merkmals M6** nach seinen Alternativen der Lehre der D3 entnehmbar. \n\n135\\. **3.7** Nach allem sind sämtliche Merkmale des Gegenstandes nach Patentanspruch 1 aus der D3 entnehmbar. \n\n136\\. **4.** Der Gegenstand des jeweiligen Patentanspruchs 1 gemäß den Hilfsanträgen 1 bis 9 ist ebenfalls nicht patentfähig. \n\n137\\. **4.1** In der Fassung des Hilfsantrags 1 beruht der Gegenstand des Patentanspruchs 1 nicht auf einer erfinderischen Tätigkeit. \n\n138\\. **4.1.1** Im Vergleich zum Hauptantrag erfährt Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 1 Konkretisierungen der Merkmale **M3** , **M4** , **M5** und **M6**. \n\n139\\. **a)** So wird das Merkmal **M3** dahingehend präzisiert, dass ein von einer Recheneinheit betriebenes Computerprogramm die künstliche Intelligenz umfasst (**Merkmal** **M3.1 Hi1**). \n\n140\\. **b)** Ferner wird das Merkmal **M4** durch eine Merkmalsgruppe **M4.1** **Hi1** , **M4.2 Hi1** , **M4.3 Hi1** und **M4.4 Hi1** ersetzt. \n\n141\\. Dabei soll anhand der Auswertung eine Entscheidung getroffen werden, ob eine Einhaltung oder eine Verletzung der Qualitätsvorgaben vorliegt (**Merkmal M4.1 Hi1**). Dass sich eine getroffene Entscheidung auf die Qualität eines einzelnen Produkts beziehen muss, wird damit nicht gefordert. \n\n142\\. Außerdem soll die künstliche Intelligenz anhand der Zustandsmitteilungen und deren Auswertung Entscheidungen treffen (**Merkmal M4.2 Hi1**). Anspruchsgemäß müssen die in dem Merkmal **M4.2 Hi1** genannten Entscheidungen der künstlichen Intelligenz keinen Bezug zu der in dem Merkmal **M4.1 Hi1** definierten Entscheidung bezüglich der Qualitätsvorgaben haben. \n\n143\\. In dem **Merkmal** **M4.3 Hi1** wird verlangt, dass anhand der Auswertung eine auf der Entscheidung basierende Handlung zu den Produkten, der Produktion und\u002Foder einem Produktionsablauf erfolgen soll. Unter dieser Entscheidung kann sowohl die qualitätsbezogene Entscheidung des Merkmals **M4.1 Hi1** als auch eine der gemäß dem Merkmal **M4.2 Hi1** definierten Entscheidungen der künstlichen Intelligenz verstanden werden. \n\n144\\. Sofern eine Handlung \"zu den Produkten\" beansprucht wird, muss diese nach dem Wortlaut des Merkmals**M4.3 Hi1** nicht auf ein einzelnes Produkt bezogen sein, sondern kann mehrere Produkte betreffen. \n\n145\\. Werden die Qualitätsvorgaben eingehalten, soll nach den Anweisungen des **Merkmals** **M4.4 Hi1** als Handlung eine Freigabe der Produkte erfolgen. Bei einer Verletzung der Qualitätsvorgaben sollen die Produkte alternativ oder zusätzlich zurückgehalten und\u002Foder die Produktion der Produkte gestoppt werden. \n\n146\\. **c)** Weiterhin soll die künstliche Intelligenz gemäß dem **Merkmal M5.1 Hi1** auf Basis ihrer Entscheidungen Handlungen veranlassen. Dass diese ohne Artikel genannten Handlungen mit den jeweils in den Merkmalen **M4.3 Hi1** und **M4.4 Hi1** angegebenen Handlungen in einer Beziehung stehen müssen, wird in dem Merkmal **M5.1 Hi1** nicht verlangt. \n\n147\\. Nach den weiteren Angaben des Merkmals **M5.1 Hi1** sollen die von der künstlichen Intelligenz veranlassten Handlungen bewirken, dass mit Hilfe der künstlichen Intelligenz die Qualitätssicherung der Produkte automatisiert, die Produktion der Produkte beschleunigt und Fehler, die auf menschliches Versagen zurückzuführen sind, vermindert wird bzw. werden. \n\n148\\. **d)** Zuletzt normiert das **Merkmal M6.1 Hi1** , dass die von der künstlichen Intelligenz getroffenen Entscheidungen und die auf Basis der Entscheidungen veranlassten Handlungen der künstlichen Intelligenz in einer Blockchain gespeichert werden. Dadurch soll fälschungssicher nachvollzogen werden können, wie die Handlungen der künstlichen Intelligenz zustande kamen und ob die künstliche Intelligenz eine fehlerhafte Entscheidung getroffen hat. \n\n149\\. Einzelheiten zum Speichern in der Blockchain, insbesondere zu den in einem einzelnen Block zu speichernden Inhalten, bestimmt das Merkmal **M6.1 Hi1** nicht. \n\n150\\. **4.1.2** Die im Rahmen des Hilfsantrags 1 abgeänderten Merkmale des Patentanspruchs 1 vermögen nicht zu begründen, dass sein Gegenstand auf einer erfinderischen Tätigkeit beruht. \n\n151\\. Im Folgenden werden nur die abgeänderten bzw. neu aufgenommenen Merkmale betrachtet. Zu den übrigen Merkmalen wird auf die Ausführungen zum Hauptantrag verwiesen. \n\n152\\. **a)** Unter den in den Absätzen [0021] und [0022] der Druckschrift **D3** genannten KI-Modulen versteht der Fachmann Module eines Computerprogramms, welche die künstliche Intelligenz verwirklichen. Damit ist der über das Merkmal **M3** hinausgehende Teil des **Merkmals** **M3.1 Hi1** ebenfalls in D3 gezeigt. \n\n153\\. **b)** Auch die Merkmalsgruppe**M4.1 Hi1** , **M4.2 Hi1** , **M4.3 Hi1** und **M4.4 Hi1** geht aus **D3** hervor. \n\n154\\. **aa)** Nach Absatz [0022] von D3 kann anhand der Auswertung von Betriebsdaten entschieden werden, eine Änderungsanforderung zu erzeugen (vgl. Abschnitt II.3.4). Ausschlaggebend ist dabei, ob eine geforderte Toleranz, d. h. die diesbezüglich vorgegebene Qualität, eingehalten oder im Fall von Ausschuss (vgl. Absatz [0022], letzter Satz) verletzt wird. \n\n155\\. Demnach ist das **Merkmal M4.1 Hi1** erfüllt. \n\n156\\. **bb)** Dass die künstliche Intelligenz nach der Lehre von D3 Zustandsmitteilungen auswertet und über Änderungsanforderungen entscheidet, wurde bereits in den Abschnitten II.3.2 und II.3.5 in Bezug auf die Merkmale **M2** bzw. **M5** ausgeführt – **Merkmal M4.2 Hi1**. \n\n157\\. **cc)** Als auf der Entscheidung basierende Handlung offenbart D3, eine Änderungsanforderung zu erzeugen (siehe auch Abschnitt II.3.4 zu dem Merkmal **M4**). Davon sind sowohl die aktuell bearbeiteten Produkte als Gesamtheit als auch die Produktion durch die Systemteilnehmer mit deren aktuellen Eigenschaften betroffen. \n\n158\\. Somit ist der Lehre der D3 das **Merkmal M4.3 Hi1** zumindest nach seinen auf Produkte beziehungsweise eine Produktion bezogenen Alternativen entnehmbar. \n\n159\\. **dd)** Dem Absatz [0022] von D3 zufolge kann eine geforderte Toleranz als Qualitätsvorgabe unter Umständen nicht eingehalten werden und wird somit verletzt. Der in dem Absatz [0022] am Ende genannte \"Ausschuss\" bezieht sich auf einen solchen Fall und bedeutet, dass ein die Qualitätsvorgabe verletzendes Produkt zurückgehalten wird. Indem der letzte Satz von Absatz [0022] außerdem erläutert, dass die Qualität der bearbeiteten Werkstücke verbessert und der Anteil an Ausschuss reduziert und im Idealfall eliminiert werden soll, impliziert D3, dass qualitativ ausreichende Produkte, also nicht zum Ausschuss zählende Produkte, freigegeben werden. \n\n160\\. Demzufolge sind zumindest zwei der mit dem **Merkmal M4.4 Hi1** beanspruchten Alternativen gezeigt. \n\n161\\. **c)** Wie in dem Abschnitt II.3.5 zu dem Merkmal **M5** ausgeführt, kann die in **D3** offenbarte künstliche Intelligenz entscheiden, als Handlung zu veranlassen, eine Änderungsanforderung zu erzeugen. \n\n162\\. Die dementsprechend geänderten Systemeinstellungen sollen gemäß dem Absatz [0034] von D3 zu qualitativ besseren Werkstücken führen. Folglich soll mit Hilfe der künstlichen Intelligenz die Qualitätssicherung der Produkte automatisiert werden, weil eine Änderungsanforderung nicht zwangsläufig von einer Bedienperson herrühren muss, wie dies in dem Absatz [0024] von D3 alternativ angegeben ist, sondern ebenso gut von der künstlichen Intelligenz stammen kann. \n\n163\\. Diese Vorgehensweise soll dem Absatz [0034] von D3 zufolge außerdem die Effizienz des Systems 10 steigern, was damit gleichbedeutend ist, die Produktion der Produkte zu beschleunigen. Außerdem sollen gemäß dem Absatz [0034] etwaige zukünftig voraussichtlich auftretende Produktionsfehler vermieden werden können. Derartige Fehler umfassen nach dem Verständnis des Fachmanns auch Fehler, die auf menschliches Versagen zurückzuführen sind. \n\n164\\. Somit sind sowohl die einleitenden Anweisungen des **Merkmals M5.1 Hi1** als auch die in dem Merkmal angesprochenen Wirkungen in der Lehre der D3 vorbeschrieben. \n\n165\\. **d)** Im Zusammenhang mit dem Merkmal **M6** wurde bereits in dem vorangegangenen Abschnitt II.3.6 ausgeführt, dass sowohl die von einem KI-Modul, also einer künstlichen Intelligenz, getroffenen Entscheidungen in Form des Inhalts von Änderungsanforderungen, als auch die zugehörigen Handlungen, Änderungsanforderungen zu erzeugen, als aktuelle Eigenschaften der Steuereinrichtung in einer Blockchain gespeichert sein können. \n\n166\\. Indem die aktuellen Eigenschaften aller Systemteilnehmer in einer Blockchain gespeichert werden, soll das System gemäß dem Absatz [0016] von D3 vor Manipulationen geschützt werden. Damit kann anhand der Blockchain fälschungssicher nachvollzogen werden, in welchem Zustand sich das System aktuell befindet. \n\n167\\. Sonach ist das **Merkmal M6.1 Hi1** in**D3** teilweise offenbart, nämlich insoweit, als darin ein Speichern in einer Blockchain beansprucht wird. \n\n168\\. **e)** Nicht unmittelbar in der Druckschrift D3 gezeigt sind die mit dem **Merkmal** **M6.1 Hi1** ferner beanspruchten Wirkungen, dass fälschungssicher nachvollzogen werden kann, wie die Handlungen der künstlichen Intelligenz zustande kamen und ob die künstliche Intelligenz eine fehlerhafte Entscheidung getroffen hat. \n\n169\\. Dieses Teilmerkmal ist dem Fachmann jedoch durch die Lehre der Druckschrift D3 nahegelegt. \n\n170\\. Denn die D3 lehrt in den Absätzen [0022] und [0033], dass die künstliche Intelligenz der KI-Module zur Mustererkennung und\u002Foder Musteranalyse und\u002Foder Mustervorhersage zusätzlich zu den Betriebsdaten D auch auf historische Daten X zugreifen kann. Dabei können historische Daten X gemäß dem Absatz [0033] insbesondere historische Betriebsdaten und die dazugehörigen historischen Eigenschaften der Blöcke 25 sowie Muster M oder Templates sein. \n\n171\\. Aufgrund dieser Daten kann nachvollzogen werden, wie die Handlungen der künstlichen Intelligenz zustande kamen. \n\n172\\. Indem die D3 an den vorbezeichneten Stellen auf die Bedeutung der historischen Daten hinweist, ist der Fachmann veranlasst, sich mit der Sicherheit und dem Schutz auch dieser Daten auseinanderzusetzen. Hierbei ist es für den Fachmann offensichtlich, dass die historischen Daten denselben Schutz verdienen wie die aktuellen Daten. Andernfalls wäre das gesamte Konzept der KI-gestützten Verbesserung des Systems gefährdet. \n\n173\\. Da die D3 zur fälschungssicheren Speicherung eine Blockchain vorschlägt und außerdem in dem Absatz [0010] auf Stand der Technik hinweist, gemäß dem eine Betriebshistorie von Gegenständen in einer Blockchain gespeichert werden kann, wird dem Fachmann nahegelegt, die historischen Daten gleichfalls in einer Blockchain zu verwahren. Damit kann fälschungssicher nachvollzogen werden, wie die Handlungen der künstlichen Intelligenz zustande kamen. Außerdem kann die in D3 offenbarte künstliche Intelligenz durch Nutzung fälschungssicherer Daten im Rahmen der ihr eigenen Selbstoptimierung ermitteln, ob sie eine fehlerhafte Entscheidung getroffen hat. \n\n174\\. Somit gelangt der Fachmann auch zu einem Verfahren mit den gemäß dem **Merkmal M6.1 Hi1** geforderten Wirkungen, ohne dafür erfinderisch tätig werden zu müssen. \n\n175\\. **f)** Im Ergebnis beruht der Gegenstand des Patentanspruchs 1 in der Fassung des Hilfsantrags 1 ausgehend von der Lehre der Druckschrift D3 nicht auf einer erfinderischen Tätigkeit. \n\n176\\. **4.2** Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 2 kann nicht günstiger beurteilt werden, da sein Gegenstand nicht auf erfinderischer Tätigkeit beruht. \n\n177\\. **4.2.1** In dem geltenden Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 2 wird ausgehend von dem Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 1 in dessen Merkmal **M6.1 Hi1** das einleitende Wort \"dass\" ersetzt, indem ein neu gebildetes Merkmal **M6.1a Hi2** mit dem Wortlaut \n\n178\\. **M6.1a Hi2** dass ein Zeitstempel, ein Zustand der künstlichen Intelligenz (3), \n\n179\\. eingefügt wird. Damit wird im Verbund mit dem Merkmal **M6.1 Hi1** festgelegt, dass in einer Blockchain nunmehr zusätzlich ein Zeitstempel sowie ein Zustand der künstlichen Intelligenz gespeichert werden sollen. \n\n180\\. **4.2.2** Das gemäß dem Hilfsantrag 2 eingefügte Merkmal **M6.1a Hi2** stellt nach seinem ersten Teil eine Selbstverständlichkeit dar und ist nach seinem zweiten Teil aus der Druckschrift **D3** direkt entnehmbar. \n\n181\\. So ist dem Fachmann hinlänglich bekannt, dass jeder Block einer Blockchain einen Zeitstempel trägt. Außerdem ist ein solcher Zeitstempel zwingend erforderlich, wenn, wie in dem Absatz [0009] von D3 zum Stand der Technik beschrieben, über eine Blockchain die verschiedenen Zustände eines Produkts (Herstellung, Auslieferung, Verkauf, usw.) verfolgt werden sollen. Ferner ist davon auszugehen, dass die in der D3 beschriebenen historischen Daten (vgl. Ausführungen zu Merkmal **M6.1 Hi1**) mit Zeitangaben verknüpft sein müssen, damit eine Betriebshistorie überhaupt verlässlich ausgewertet werden kann. \n\n182\\. Im Hinblick auf den zweiten Teil des Merkmals **M6.1a Hi2** wird in dem Abschnitt II.3.6 zu dem Merkmal **M6** bereits ausgeführt, dass nach der Lehre der D3 die aktuellen Eigenschaften eines Systemteilnehmers und damit eines KI-Moduls in einer Blockchain gespeichert werden. Diese aktuellen Eigenschaften entsprechen einem Zustand der künstlichen Intelligenz, wie es der zweite Teil des Merkmals **M6.1a Hi2** verlangt. \n\n183\\. Unter Berücksichtigung der Ausführungen zum Hilfsantrag 1 ist somit der Gegenstand des Patentanspruchs 1 nach Hilfsantrag 2 dem Fachmann durch die Lehre der Druckschrift **D3** nahegelegt. \n\n184\\. **4.3** Auch der Gegenstand des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 3 war für den Fachmann nahegelegt und beruht deshalb nicht auf erfinderischer Tätigkeit. \n\n185\\. **4.3.1** In der Fassung des Hilfsantrags 3 nimmt Patentanspruch 1 den gemäß Hilfsantrag 2 abgefassten Patentanspruch 1 als Basis und ergänzt an dessen Ende ein neu formuliertes Merkmal **M6.2 Hi3** mit dem folgenden Wortlaut: \n\n186\\. **M6.2 Hi3** und dass die künstliche Intelligenz (3) bei Fehlfunktionen optimiert wird, wobei zur Optimierung der künstlichen Intelligenz (3) eine Ermittlung (20) einer Fehlerursache anhand der Blockchain (7) erfolgt und wobei aus der Blockchain (7) die zu den Fehlerursachen zugeordneten Entscheidungen (17) und veranlassten Handlungen (6, 19) der künstlichen Intelligenz (3) herangezogen werden. \n\n187\\. **4.3.2** Die in **D3** offenbarte künstliche Intelligenz zu optimieren, ergibt sich für den Fachmann aus D3 und seinem Fachwissen und legt ihm dadurch das mit Hilfsantrag 3 ergänzte Merkmal **M6.2 Hi3** wie folgt nahe: \n\n188\\. Die Druckschrift**D3** strebt gemäß dem Absatz [0034] an, den aktuellen Betrieb des Systems zu optimieren. Dies soll gemäß dem Absatz [0033] erzielt werden, indem eine künstliche Intelligenz (d. h. KI-Algorithmen bzw. KI-Module) Betriebsdaten D, historische Daten X sowie Muster M verarbeitet, auswertet und somit eine Big-Data-Funktionalität verwirklicht. \n\n189\\. Einschlägiges Fachwissen zum Optimieren einer künstlichen Intelligenz ist beispielsweise der Druckschrift **D1** in dem einleitenden Teil des Abschnitts IV. \"Predictive Models\" (S. 899) entnehmbar. Demnach werden bei künstlicher Intelligenz als typische Modelle zur Vorhersage neuronale Netze, Entscheidungsbäume oder Regressions-Analysen genutzt. Solche prädiktiven Modelle durchsuchen Daten und korrelieren frühere Fehlerereignisse unter Verwendung multivariater Analysen. Die Modelle können alle Variablen und Bedingungen ermitteln, die zu früheren Fehlerereignissen beigetragen haben, um künftige Fehlerereignisse vorherzusagen. Neu eintreffende Daten werden dann dem Modell übergeben, so dass in Echtzeit Auswertungen zum Zustand der Betriebsmittel erzeugt werden (\"Incoming data are then run through the model and asset health scores are generated on a real time basis\"). \n\n190\\. Die Datenverarbeitung durchläuft dabei wiederholt zwei Phasen (vgl. S. 899, rechte Spalte, zweiter Absatz: \"The processing cycle typically involves two phases of processing\"): im Rahmen einer Trainingsphase wird ein Modell gelernt, welches anschließend für Vorhersagen genutzt wird (vgl. S. 899, oben rechts: \"Training phase\" bzw. \"Predicting phase\"). Das Modell als Teil der künstlichen Intelligenz wird somit aufgrund neu gewonnener Daten beständig weiterentwickelt. \n\n191\\. In **D3** umfasst das Modell die in den Absätzen [0021] bis [0023] sowie [0033] und [0034] genannten Muster. Gemäß dem Absatz [0023] von D3 können diese Muster neu generiert und\u002Foder vorhandene Muster modifiziert werden, wenn die empfangenen Betriebsdaten keine ausreichende Ähnlichkeit mit einem bekannten Muster haben. Dass Muster, also Bestandteile der künstlichen Intelligenz, weiterentwickelt werden, um einer Fehlfunktion \\- hier: fehlende Ähnlichkeit mit bekannten Mustern - entgegenzuwirken, ist in D3 demnach ebenfalls offenbart. \n\n192\\. Vor diesem fachlichen Hintergrund versteht der Fachmann die in den Absätzen [0033] und [0034] von D3 angesprochene Optimierung dahin, dass auch die künstliche Intelligenz selbst kontinuierlich verbessert werden soll. Wie bei künstlicher Intelligenz gemäß D1 üblich, erfolgt dies durch wiederholte Trainingsphasen. In deren Rahmen werden vom Fachmann ausgehend von D3 frühere Daten herangezogen, darunter selbstverständlich auch in der Blockchain gespeicherte Daten, die die Entscheidungen und veranlassten Handlungen der künstlichen Intelligenz beinhalten (vgl. die diesbezüglichen Ausführungen in Abschnitt II.3.6 und II.4.1.2 e) zu den Merkmalen **M6** bzw. **M6.1 Hi1**). Das Training der künstlichen Intelligenz beruht auf all diesen Daten. Zu diesen gehören typischerweise Entscheidungen, die zu Fehlern geführt haben (und somit Fehlerursachen darstellen). \n\n193\\. Nichts Anderes wird in dem Merkmal **M6.2 Hi3** verlangt. \n\n194\\. Sonach ergibt sich der Gegenstand des Patentanspruchs 1 nach Hilfsantrag 3 mit Blick auf die Erläuterungen zum Hilfsantrag 2 für den Fachmann durch die Lehre der Druckschrift **D3** sowie aufgrund seines anhand der Druckschrift **D1** dokumentierten Fachwissens in naheliegender Weise. \n\n195\\. **4.4** Der Gegenstand des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 4 beruht gleichfalls nicht auf erfinderischer Tätigkeit. \n\n196\\. **4.4.1** Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 4 gründet auf dem Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 3 und fügt diesem am Ende ein weiteres Merkmal **M6.3 Hi4** hinzu. Dieses lautet: \n\n197\\. **M6.3 Hi4** und wobei die künstliche Intelligenz (3) anhand der Blockchain (7) auf einen vorhergehenden in der Blockchain (7) abgespeicherten Zustand der künstlichen Intelligenz (3) zurückgesetzt wird. \n\n198\\. **4.4.2** Im Lichte des Fachwissens sowie der Druckschrift **D3** vermag das gemäß dem Hilfsantrag 4 hinzugefügte Merkmal **M6.3 Hi4** dem Gegenstand des Patentanspruchs 1 nicht zur Patentfähigkeit zu verhelfen. \n\n199\\. Denn der Fachmann kennt in programmgestützten Systemen das Prinzip, bei Problemen zu vorherigen stabilen Versionen des Programms zurückzukehren. \n\n200\\. Einen Wechsel zwischen zwei Versionen erkennt der Fachmann auch in der Lehre der Druckschrift **D3** in dem beispielsweise gemäß dem Patentanspruch 1 von D3 vorgeschlagenen Umschalten von einem Betrieb des Systems mit einer aktuell verwendeten Blockchain hin zu einem Betrieb unter Verwendung einer Stand-by-Blockchain. Bei einem solchen Umschalten tauschen die beiden vorgenannten Blockchains ihre Rollen (vgl. Absatz [0036], letzter Satz). \n\n201\\. Sollte sich bei einem derartigen Wechsel herausstellen, dass sich die Qualität der Arbeitsergebnisse wider Erwarten verschlechtert statt verbessert, liegt es für den Fachmann auf der Hand, zu dem vorherigen Zustand des Systems zurückzukehren. Dieser vorherige Zustand ist - einschließlich des vorherigen Zustands der künstlichen Intelligenz \\- in diesem Fall in der Stand-by-Blockchain erhalten geblieben, so dass der Zustand der künstlichen Intelligenz ohne Weiteres durch einen erneuten Wechsel auf den vorhergehenden, in der Stand-by-Blockchain abgespeicherten Zustand zurückgesetzt wird. \n\n202\\. Damit ist Merkmal **M6.3 Hi4** ausgehend von der Druckschrift **D3** zumindest nahegelegt. Unter Einbeziehung der Erläuterungen zu dem Hilfsantrag 3 ist der Gegenstand des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 4 folglich nicht patentfähig. \n\n203\\. **4.5** Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 5 kann keinen Erfolg haben, weil sein Gegenstand nicht auf erfinderischer Tätigkeit beruht. \n\n204\\. **4.5.1** Der geltende Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 5 beinhaltet die Merkmale des Patentanspruchs 1 nach Hilfsantrag 4 und enthält am Ende ein zusätzliches Merkmal **M6.4 Hi5** , welches wie folgt lautet: \n\n205\\. **M6.4 Hi5** und dass das Optimieren (8) der künstlichen Intelligenz (3) in der Blockchain (7) gespeichert wird. \n\n206\\. Unter der Anweisung, \"das Optimieren der künstlichen Intelligenz\" zu speichern, versteht der Senat, dass aktuelle und historische Daten zur künstlichen Intelligenz, die das Anpassen widerspiegeln, gespeichert werden sollen. Im Übrigen ist der dynamische Vorgang des Optimierens als solcher, beispielsweise im Verlauf der Trainingsphase, unter Umständen im Detail gar nicht beobachtbar, geschweige denn speicherbar. So spricht die D1 etwa im Zusammenhang mit dem Training von neuronalen Netzen von einem \"Black-Box-Charakter\" (vgl. S. 901, linke Spalte, erster Absatz: \"Disadvantages include its \"black box\" nature\"). \n\n207\\. **4.5.2** Das hinzugefügte Merkmal **M6.4 Hi5** ist aus Druckschrift **D3** ableitbar. \n\n208\\. In dem Abschnitt II.3.6 wird bereits zu dem Merkmal **M6** erläutert, dass aktuelle Handlungen und Entscheidungen der künstlichen Intelligenz nach der Lehre der D3 in der Blockchain gespeichert werden. Weiterhin geht aus den Ausführungen zu dem Merkmal **M6.1 Hi1** in dem Abschnitt II.4.1.2 e) hervor, dass es für den Fachmann ausgehend von der D3 naheliegt, historische Daten einschließlich der historischen Eigenschaften der Blöcke 25 und damit auch der künstlichen Intelligenz in der Blockchain zu speichern. Hiervon ausgehend weist die Druckschrift D3 dem Fachmann unmittelbar den Weg, auch Daten, die das Optimieren der künstlichen Intelligenz widerspiegeln, beispielsweise gemäß Absatz [0023] modifizierte und mithin optimierte Muster, in der Blockchain zu speichern. Dies entspricht der Anweisung des Merkmals **M6.4 Hi5**. \n\n209\\. Berücksichtigt man zudem die Ausführungen zum Hilfsantrag 4, so ergibt sich, dass der Gegenstand des Patentanspruchs 1 nach Hilfsantrag 5 dem Fachmann durch die Lehre der Druckschrift **D3** sowie durch sein Fachwissen nahegelegt war. \n\n210\\. **4.6** In seiner Fassung nach Hilfsantrag 6 ist der Patentanspruch 1 mangels Neuheit seines Gegenstands ebenfalls nicht gewährbar. \n\n211\\. **4.6.1** Ausgehend von dem Patentanspruch 1 nach Hauptantrag erhält der Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 6 die folgende Form: \n\n212\\. **M1.1 Hi6** Computerimplementiertes Verfahren, zur Qualitätssicherung von Produkten (1) \n\n213\\. **M2.1 Hi6** bei dem Zustandsmitteilungen (2) von Zuständen der Produkte (1) mittels einer künstlichen Intelligenz (3) bezüglich Qualitätsvorgaben (16) ausgewertet werden, \n\n214\\. **M3.1 Hi6** wobei die künstliche Intelligenz (3) von einer Recheneinheit (26) betrieben wird, \n\n215\\. **M4.1 Hi6** bei dem anhand der Auswertung eine Entscheidung (17) getroffen wird, ob eine Einhaltung (4) oder eine Verletzung (5) der Qualitätsvorgaben (16) vorliegt, und \n\n216\\. **M4.3 Hi6** bei dem anhand der Auswertung eine auf der Entscheidung basierende Handlung (6, 19) zu den Produkten (1) erfolgt, \n\n217\\. **M4.4 Hi6** wobei bei Einhaltung (4) der Qualitätsvorgaben (16) als Handlung (6, 19) eine Freigabe (6) der Produkte (1) erfolgt, \n\n218\\. dadurch gekennzeichnet, \n\n219\\. **M4.2 Hi6** dass die künstliche Intelligenz (3) anhand der Zustandsmitteilungen (2) und deren Auswertung Entscheidungen (17) über die Produkte (1) trifft; \n\n220\\. **M5.1 Hi6** dass die künstliche Intelligenz (3) auf Basis ihrer Entscheidungen (17) die Handlung (6, 19) veranlasst und \n\n221\\. **M6.1 Hi6** dass die von der künstlichen Intelligenz (3) getroffenen Entscheidungen (17) und die auf Basis der Entscheidungen (17) veranlassten Handlungen (6, 19) der künstlichen Intelligenz (3) in einer Blockchain (7) gespeichert werden. \n\n222\\. Im Vergleich zum Hauptantrag ist das gemäß dem Hilfsantrag 6 beanspruchte Verfahren durch die vorgenommenen Änderungen konkret auf Produkte ausgerichtet, wobei analog zu dem Hilfsantrag 1 über eine Einhaltung oder eine Verletzung von Qualitätsvorgaben entschieden werden soll (**M4.1 Hi6**), sowie Produkte freigegeben werden sollen (**M4.4 Hi6**). \n\n223\\. **a)** Dabei sind in dem Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 6 \"Produkte\" durchwegs in der Mehrzahl angegeben. Damit ist das beanspruchte Verfahren nicht darauf eingeschränkt, dass sich die jeweiligen Verfahrensschritte individuell auf ein einzelnes Produkt beziehen müssen. \n\n224\\. Demnach ist nicht gefordert, dass das computerimplementierte Verfahren zur spezifischen Qualitätssicherung eines individuellen Produkts geeignet sein muss (Merkmal **M1.1 Hi6**), dass Zustandsmitteilungen von Zuständen eines einzelnen Produkts ausgewertet werden (Merkmal **M2.1 Hi6**), dass eine individuelle Handlung zu einem bestimmten Produkt erfolgen soll (Merkmal **M4.3 Hi6**), dass eine auf ein einzelnes Produkt bezogene Freigabe zu erfolgen hat (Merkmal **M4.4 Hi6**), und dass die künstliche Intelligenz anhand der Zustandsmitteilungen und deren Auswertung Entscheidungen über ein individuelles Produkt treffen muss (Merkmal **M4.2 Hi6**). Die übrigen Merkmale von Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 6 nehmen auf Produkte keinen Bezug, weshalb auch der Kontext des Patentanspruchs keinen Beitrag zu einer diesbezüglichen Auslegung leisten kann. \n\n225\\. Die Berücksichtigung der ursprünglichen Beschreibung und Figuren führt zu keinem anderen Ergebnis der Auslegung. Insbesondere die anmelderseitig in der mündlichen Verhandlung aufgezeigte Stelle lässt nicht den Schluss zu, dass sich Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 6 durchgängig zwingend auf ein individuelles Produkt beziehen muss. Der betreffende Satz in der Offenlegungsschrift in dem Absatz [0010] lautet: \"Die Dokumentation, oder auch Protokollierung, derartiger Daten ist dahingehend wichtig, dass damit nachvollzogen werden kann, wie die Handlung zu einem Produkt und\u002Foder zur Produktion und\u002Foder zum Produktionsablauf zustande kam\". Daraus ergibt sich zwar, dass für ein einzelnes Produkt eine Dokumentation vorhanden sein muss. Doch es könnte auch anhand einer gemeinsamen Dokumentation für eine Gruppe aus mehreren Produkt-Exemplaren nachvollzogen werden, wie eine Handlung zu einem Produkt zustande kam. \n\n226\\. Im Ergebnis erfasst Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 6 auch Verfahrensschritte, die sich jeweils auf eine Mehrzahl von einzelnen Exemplaren eines Produkts beziehen. \n\n227\\. **b)** Das gemäß Hilfsantrag 6 beanspruchte Verfahren stellt in zweierlei Hinsicht einen Spezialfall des Verfahrens nach Patentanspruch 1 des Hilfsantrags 1 dar. Erstens entfallen gemäß Hilfsantrag 6 die Bezugnahmen auf eine \"Produktion\" beziehungsweise einen \"Produktionsablauf\", so dass nur mehr \"Produkte\" in dem Patentanspruch 1 angegeben sind. Zweitens sind nach Hilfsantrag 6 keine Anweisungen für den Fall einer Verletzung der Qualitätsvorgaben in dem Patentanspruch 1 enthalten, sondern es wird dort nur auf eine Freigabe der Produkte Bezug genommen. \n\n228\\. Allerdings enthält das Merkmal **M6.1 Hi6** gemäß Hilfsantrag 6 nicht die Vorgabe des Merkmals **M6.1 Hi1** gemäß Hilfsantrag 1, wonach fälschungssicher nachvollziehbar sein soll, wie die künstliche Intelligenz gehandelt und entschieden hat. Damit betrifft das Merkmal **M6.1 Hi6** gemäß Hilfsantrag 6 denselben Sachverhalt, wie ihn das Merkmal **M6** gemäß Hauptantrag entsprechend seiner \"und\"-Alternative zum Gegenstand hat. \n\n229\\. **4.6.2** Der Gegenstand des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 6 ist nicht patentfähig, da es ihm an der erforderlichen Neuheit gegenüber der in der Druckschrift **D3** offenbarten Lehre fehlt. \n\n230\\. Nach den Erläuterungen in dem vorhergehenden Abschnitt II.4.6.1 b) sind die Merkmale des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 6 der Sache nach in jeweils entsprechenden Merkmalen des Patentanspruchs 1 gemäß dem Hauptantrag bzw. dem Hilfsantrag 1 mit enthalten. Zu der jeweils fehlenden Patentfähigkeit des Anspruchsgegenstands in der Fassung des Hauptantrags sowie des Hilfsantrags 1 wurde in den Abschnitten II.3. bzw. II.4.1.2 bereits ausgeführt. Auf die diesbezüglichen Erläuterungen wird verwiesen. Dort wird insbesondere auf die Lehre der D3 in Bezug auf eine Mehrzahl einzelner Exemplare eines Produkts sowie eine Freigabe von Produkten eingegangen. \n\n231\\. Aus diesen Gründen und unter Berücksichtigung der Ausführungen zu Hauptantrag und Hilfsantrag 1 ist der Gegenstand des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 6 in der **D3** offenbart und demnach nicht neu. \n\n232\\. **4.7** Patentanspruch 1 kann auch in der jeweiligen Fassung nach einem der Hilfsanträge 7 und 8 nicht günstiger beurteilt werden, weil es seinem jeweiligen Gegenstand an Neuheit fehlt. \n\n233\\. **4.7.1** Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 7 stimmt mit Ausnahme des einleitenden Merkmals mit dem Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 6 überein. In der Fassung des Hilfsantrags 7 beginnt Patentanspruch 1 mit einem neu gebildeten Merkmal **M1.1 Hi7** , welches von dem Merkmal **M1** gemäß Hauptantrag ausgeht und folgendermaßen lautet (Unterschiede zu Patentanspruch 1 nach Hauptantrag sind kenntlich gemacht): \n\n234\\. **M1.1 Hi7** Computerimplementiertes Verfahren, zur Qualitätssicherung von Produkten (1), insbesondere von Medikamenten, von Halbleiterelementen und\u002Foder von Lebensmitteln, \n\n235\\. Demnach soll das beanspruchte Verfahren nach seiner Zweckangabe nunmehr zur Qualitätssicherung von konkret benannten Produkten, nämlich Medikamenten, Halbleiterelementen und\u002Foder Lebensmitteln geeignet sein. \n\n236\\. In der Fassung des Hilfsantrags 8 entfällt in Patentanspruch 1 in der Zweckangabe die Bezugnahme auf Halbleiterelemente, wodurch sich folgendes Merkmal **M1.1 Hi8** ergibt (Unterschiede zu Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 7 sind kenntlich gemacht): \n\n237\\. **M1.1 Hi8** Computerimplementiertes Verfahren, zur Qualitätssicherung von Medikamenten, von Halbleiterelementen und\u002Foder von Lebensmitteln, \n\n238\\. Im Übrigen stimmen die jeweiligen Merkmale des Patentanspruchs 1 in der Fassung nach Hilfsantrag 7 und 8 überein. \n\n239\\. **a)** Nach ständiger Rechtsprechung des Bundesgerichtshofs ist gesetzlich nicht gefordert, dass alle sprachlichen Elemente eines formulierten Patentanspruchs Merkmale des Gegenstands beschreiben, der mit dem Anspruch unter Schutz gestellt werden soll. So können Sach- bzw. Vorrichtungsansprüche Zweck-, Wirkungs- oder Funktionsangaben enthalten, die nur unter besonderen Voraussetzungen als Bestandteile des Patentanspruchs an dessen Aufgabe teilnehmen, den geschützten Gegenstand zu bestimmen und damit zugleich zu begrenzen, etwa im Hinblick auf dessen vorausgesetzte Eignung. \n\n240\\. Entsprechendes gilt grundsätzlich auch für gegebenenfalls in Verfahrensansprüchen enthaltene Zweck-, Wirkungs- oder Funktionsangaben (vgl. Busse\u002FKeukenschrijver, Patentgesetz, 9\\. Aufl., § 14 Rn. 26). \n\n241\\. Zweck-, Wirkungs- bzw. Funktionsangaben müssen sich des Weiteren nicht zwangsläufig auf den Gegenstand des Anspruchs bzw. einzelne seiner Merkmale beziehen. Es ist einem Anmelder vielmehr unbenommen, den Erfindungsgegenstand im Patentanspruch sprachlich auch zu solchen Erzeugnissen oder Verfahren in Beziehung zu setzen, die zur beanspruchten Lehre in einem bestimmten Sachzusammenhang stehen und deren Erwähnung dem Fachmann eine Orientierungshilfe bei der technisch-gegenständlichen Erfassung und Einordnung des Gegenstands der Lehre sein kann (vgl. BGH, Beschluss vom 31. August 2010 - X ZB 9\u002F09, *Bildunterstützung bei Katheternavigation* , Rn 11). \n\n242\\. Ob die einzelnen Angaben in einem formulierten Patentanspruch als Merkmale definierend oder beispielsweise als Zweck-, Wirkungs- oder Funktionsangaben den Erfindungsgegenstand im zuletzt dargestellten Sinne charakterisierende Daten zu verstehen sind, ist daher als Teil der Auslegung des Patentanspruchs nach den hierfür geltenden Grundsätzen zu bestimmen (vgl. BGH, Beschluss vom 31. August 2010 - X ZB 9\u002F09, *Bildunterstützung bei Katheternavigation* , Rn 12). \n\n243\\. **b)** Diesen Prinzipien folgend legt der Senat die in dem jeweiligen Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 7 bzw. 8 enthaltenen Zweckangaben dahin aus, dass diese die übrigen Merkmale **M2.1 Hi6** bis **M6.1 Hi6** des jeweiligen Patentanspruchs 1 nicht definieren, sondern als Orientierungshilfe bei der technisch-gegenständlichen Erfassung und Einordnung des Gegenstands der jeweils beanspruchten Lehre dienen. \n\n244\\. Denn vorliegend werden in den Verfahrensschritten nach den Merkmalen **M2.1 Hi6** bis **M6.1 Hi6** keinerlei Sachverhalte angesprochen, die in technisch-inhaltlicher Beziehung zu Medikamenten, Halbleiterelementen oder Lebensmitteln stehen. Vielmehr definieren die vorbezeichneten Merkmale eine auf künstliche Intelligenz gestützte Verarbeitung von Daten bezüglich unspezifisch gehaltener Qualitätsvorgaben, sowie ein Speichern von Daten mit Bezug zur künstlichen Intelligenz in einer Blockchain. \n\n245\\. Auch aus den übrigen Anmeldeunterlagen ergeben sich keine Gesichtspunkte, die eine engere Auslegung der Zweckangaben tragen könnten. \n\n246\\. Daher ist der jeweilige Gegenstand des Patentanspruchs 1 weder in der Fassung des Hilfsantrags 7 noch des Hilfsantrags 8 auf Verfahren begrenzt, die zur Qualitätssicherung von Medikamenten, Halbleiterelementen bzw. Lebensmitteln, jedoch keinen sonstigen Produkten bestimmt sind. \n\n247\\. **4.7.2** Der jeweilige Gegenstand des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 7 und Hilfsantrag 8 ist nicht patentfähig, weil er aus der Druckschrift **D3** bekannt ist. \n\n248\\. Das in der Druckschrift D3 vorbeschriebene Betriebsverfahren mit Qualitätssicherung ist auf kein spezifisches Werkstück, d. h. Produkt, festgelegt. Dies ergibt sich beispielsweise aus dem Patentanspruch 1 von D3, in dem eine nicht näher bestimmte Bearbeitung eines beliebigen Werkstücks angesprochen und im Übrigen lediglich der Betrieb eines Systems anhand von Blockchains näher festgelegt wird. \n\n249\\. Insoweit kommt dem aus der Druckschrift D3 bekannten Verfahren bei der Betrachtung von Verfahren zur Qualitätssicherung von Medikamenten, Halbleiterelementen oder Lebensmitteln durchaus Bedeutung zu. Infolgedessen gehört die D3 zum einschlägigen Stand der Technik, der heranzuziehen ist, wenn das gemäß Hilfsantrag 7 bzw. Hilfsantrag 8 jeweils beanspruchte Verfahren hinsichtlich seiner Patentfähigkeit bewertet werden soll. Dies gilt im Übrigen unabhängig davon, ob die im jeweiligen Patentanspruch 1 enthaltenen Zweckangaben als beschränkend angesehen werden oder nicht. \n\n250\\. Aus diesem Grund verfängt der Einwand, dass bezüglich Hilfsantrag 7 und Hilfsantrag 8 ein anderer Fachmann zugrunde gelegt werden muss, weil die Druckschrift D3 ein anderes technisches Gebiet betrifft als die jeweiligen Gebiete gemäß der neuen Hilfsanträge 7 bzw. 8, nach der Überzeugung des Senats nicht. \n\n251\\. Weil der Fachmann das aus der D3 bekannte Verfahren für die Weiterentwicklung einer Qualitätssicherung von Medikamenten, Halbleiterelementen, Lebensmitteln oder anderen beliebigen Produkten bei Bedarf durchaus in Erwägung ziehen wird (Merkmal **M1.1 Hi7**), und weil die Verfahrensschritte nach den Merkmalen **M2.1 Hi6** bis **M6.1 Hi6** von Patentanspruch 1 in der Fassung des Hilfsantrags 7 mit dem Hilfsantrag 6 übereinstimmen, unterliegt der Hilfsantrag 7 keiner anderen Beurteilung der Patentfähigkeit als der Hilfsantrag 6. Demnach ist der Gegenstand des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 7 mangels Neuheit nicht patentfähig. \n\n252\\. Der Gegenstand des Patentanspruchs 1 nach Hilfsantrag 8 kann nicht günstiger beurteilt werden. \n\n253\\. **4.8** Der Gegenstand des Patentanspruchs 1 gemäß Hilfsantrag 9 beruht nicht auf erfinderischer Tätigkeit. \n\n254\\. **4.8.1** In dem Patentanspruch 1 gemäß Hilfsantrag 9 wird dem zugrundeliegenden Patentanspruch 1 nach Hilfsantrag 7 am Ende folgendes Merkmal **M6.5 Hi9** hinzugefügt (mit redaktionellen Änderungen): \n\n255\\. **M6.5 Hi9** wobei das Speichern der von der künstlichen Intelligenz (3) veranlassten Handlungen kontinuierlich erfolgt. \n\n256\\. Ein Speichern einer individuellen Handlung ist als solches ein diskontinuierlicher Vorgang. Die Offenlegungsschrift stellt in der Beschreibung in den Absätzen [0018] und [0056] sowie in dem Unteranspruch 7 einem kontinuierlichen Speichern jeweils ein Speichern in Intervallen gegenüber. Daher ist unter einem kontinuierlichen Speichern im Sinne des Merkmals **M6.5 Hi9** zu verstehen, dass das an sich diskontinuierliche Speichern einzelner Handlungen der künstlichen Intelligenz ohne Unterbrechungen, d. h. stetig vonstattengehen soll, so dass alle anfallenden Handlungen gespeichert werden. \n\n257\\. **4.8.2** Auch das im Rahmen des Hilfsantrags 9 hinzugefügte Merkmal **M6.5 Hi9** wird dem Fachmann durch die Druckschrift **D3** nahegelegt. \n\n258\\. Wie in dem Abschnitt II.3.6 zu dem Merkmal **M6** ausgeführt, geht aus D3 hervor, die Handlungen eines KI-Moduls, eine Änderungsanforderung zu erzeugen, in einer Blockchain zu speichern. Explizite Angaben zum Speichern bei mehreren derartigen Handlungen macht die D3 dabei nicht. \n\n259\\. Doch die D3 vermittelt dem Fachmann insbesondere in den Absätzen [0022], [0033] und [0034] das Prinzip, den Betrieb des Systems in Bezug auf die erzielte Qualität beständig zu verbessern und dafür historische Daten mithilfe künstlicher Intelligenz zu verarbeiten. Die ausdrückliche Nennung von Big-Data-Verarbeitung in den Absätzen [0021] und [0033] leitet den Fachmann an, eine möglichst umfassende Datenbasis zu schaffen, also für ein unterbrechungsfreies Sammeln der anfallenden Daten zu sorgen. \n\n260\\. Des Weiteren wird in dem Abschnitt II.4.1.2 e) in Bezug auf das Merkmal **M6.1 Hi1** bereits erläutert, dass es für den Fachmann ausgehend von D3 naheliegt, historische Daten gleichfalls in einer Blockchain zu verwahren. Derartige historische Daten umfassen auch historische Handlungen der künstlichen Intelligenz. Indem der Fachmann dieses Speichern historischer und aktueller Handlungen der künstlichen Intelligenz, wie von D3 angeregt, unterbrechungsfrei und somit kontinuierlich vornimmt, gelangt er zu dem Merkmal **M6.5 Hi9** , ohne dafür erfinderisch tätig zu werden. \n\n261\\. Unter Berücksichtigung der Ausführungen zum Hauptantrag und den Hilfsanträgen 1, 6 und 7 ist somit der Gegenstand des Patentanspruchs 1 nach Hilfsantrag 9 dem Fachmann durch die Lehre der Druckschrift **D3** nahegelegt. \n\n262\\. **5.** Mit dem nicht patentfähigen Patentanspruch 1 in der Fassung des Hauptantrags und der Hilfsanträge sind auch die weiteren Patentansprüche des Hauptantrags und der Hilfsanträge nicht schutzfähig, da auf diese Patentansprüche kein eigenständiges Patentbegehren gerichtet ist und über einen Antrag nur einheitlich entschieden werden kann (vgl. BGH, Beschluss vom 27. Juni 2007 – X ZB 6\u002F05, Abs. III. 3. a) aa) (GRUR 2007, 862 Rn. 18) – Informationsübermittlungsverfahren II).","de","jurionline_de","","BPatG München, 25.03.2025, 17 W (pat) 8\u002F23","ecli-de-neuris-jure259031894",null,[19,34,44,54,64],{"id":20,"ecli":21,"caseNumber":14,"courtId":22,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":24,"language":25,"source":26,"sourceUrl":27,"summary":14,"slug":28,"metadata":29},"410","ECLI:NL:RBLIM:2026:6423",66,"2026-07-08T00:00:00.000Z","RECHTBANK limburg\n\nZittingsplaats Roermond\n\nBestuursrecht\n\nzaaknummer: ROE 25 \u002F 2565\n\nuitspraak van de meervoudige kamer van 8 juli 2026 in de zaak tussen\n\n [belanghebbende] , gevestigd te [plaats], belanghebbende\n\n(gemachtigde: M.O.E. Uyen)\n\nen\n\nde heffingsambtenaar van de Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen, de heffingsambtenaar (gemachtigde: A. van den Dool).\n\nProcesverloop\n\nDe heffingsambtenaar heeft op grond van de Wet waardering onroerende zaken (Wet woz) de waarde van de onroerende zaken van belanghebbende voor het belastingjaar 2025 vastgesteld (het primaire besluit).\n\nBelanghebbende heeft tegen het primaire besluit bezwaar gemaakt.\n\nDe heffingsambtenaar heeft het bezwaar van belanghebbende gegrond verklaard (het bestreden besluit). Aan belanghebbende is een proceskostenvergoeding van in totaal € 161,74 toegekend.\n\nBelanghebbende heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld.\n\nDe heffingsambtenaar heeft verweer gevoerd.\n\nOp 4 mei 2026, aangevuld op 11 mei 2026, zijn van belanghebbende nadere gronden en stukken ontvangen.\n\nHet onderzoek ter zitting heeft vervolgens plaatsgevonden op 15 mei 2026. Belanghebbende heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. L.H.G.M. Driessen, kantoorgenote van haar gemachtigde bij Previcus B.V. te Boxmeer. De heffingsambtenaar heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.\n\nOverwegingen\n\n1. De rechtbank stelt vast dat de woz-waarde tussen partijen niet meer in geschil is. Het beroep van belanghebbende richt zich enkel tegen de toegekende proceskostenvergoeding en spitst zich toe op de vraag of de heffingsambtenaar bij de vaststelling van de proceskostenvergoeding in bezwaar toepassing heeft mogen geven aan de vermenigvuldigingsfactor 0,125 van artikel 30a, eerste lid, van de Wet woz, zoals dit artikellid luidt met ingang van 1 januari 2025.\n\n2. De heffingsambtenaar heeft in het bestreden besluit de proceskostenvergoeding van € 161,74 als volgt gespecificeerd:\n\n- indienen bezwaarschrift: 1 punt x waarde per punt € 647,- x factor 0,125 = € 80,87 +\n\n- bijwonen hoorzitting: 1 punt x waarde per punt € 647,- x factor 0,125 = € 80,87 = € 161,74.\n\n3. Belanghebbende vindt dat de heffingsambtenaar een te lage proceskostenvergoeding heeft toegekend. Zij verzoekt de rechtbank om artikel 30a van de Wet woz buiten toepassing te laten, omdat haar gemachtigde een bijzonder geval is als bedoeld in het zogenoemde 30a-arrest van de Hoge Raad van 17 januari 2025 (ECLI:NL:HR:2025:46).\n\n4. In het 30a-arrest heeft de Hoge Raad geoordeeld dat bijzondere gevallen zich onderscheiden doordat zij niet voldoen aan de volgende kenmerken: dat aan de belanghebbende rechtsbijstand wordt verleend door een beroepsmatig optredende gemachtigde, dan wel een kantoor, waarvan het bedrijfsmodel eruit bestaat dat\n\n( i) wordt opgetreden op basis van no cure no pay,\n\n(ii) daarbij zodanige afspraken met de cliënten worden gemaakt dat het bedrag van eventuele proceskostenvergoedingen aan de gemachtigde of aan het kantoor wordt afgedragen, en\n\n(iii) de procedures op een zodanige wijze worden gevoerd dat de daarin toegekende proceskostenvergoedingen de in redelijkheid gemaakte kosten ver overtreffen.\n\n5. De daarbij te hanteren regels zijn nader uitgewerkt in de arresten van de Hoge Raad van 25 april 2025 (ECLI:NL:HR:2025:670) en 18 juli 2025 (ECLI:NL:HR:2025:1175).\n\n5.1.. Volgens de Hoge Raad rusten op de belanghebbende de stelplicht en bewijslast van feiten die meebrengen dat buiten redelijke twijfel komt vast te staan dat, beoordeelt naar de situatie op het moment waarop het desbetreffende rechtsmiddel is aangewend, het bedrijfsmodel van de betreffende gemachtigde of diens kantoor kennelijk niet allehiervoor bedoelde drie kenmerken heeft en dat aldus sprake is van een bijzonder geval. Er is dus (al) sprake van een bijzonder geval als één van de drie kenmerken niet van toepassing is.\n\n5.2.. Bij de beoordeling van het bedrijfsmodel gaat het niet specifiek om de werkzaamheden die de gemachtigde heeft verricht in de procedure waarop de proceskostenvergoeding ziet. Met het bedrijfsmodel is namelijk meer in het algemeen de wijze bedoeld waarop de gemachtigde zijn inkomsten verwerft met het beroepsmatig verlenen van rechtsbijstand.\n\n5.3.. Indien het bedrijfsmodel van een gemachtigde of een kantoor inhoudt dat wordt opgetreden op basis van no cure no pay (i), of op een grondslag die daarmee in wezen overeenkomt en daarmee dus op één lijn kan worden gesteld, en dat daarbij afspraken met de cliënten worden gemaakt als hiervoor onder (ii) bedoeld, zal aldus moeten worden beoordeeld of dit bedrijfsmodel voldoet aan het hiervoor onder (iii) vermelde kenmerk van vergaande overdekking. Daartoe moet een vergelijking worden gemaakt tussen enerzijds het totale bedrag aan proceskostenvergoedingen dat aan de gemachtigde of aan het kantoor wordt afgedragen, en anderzijds het totale bedrag van de kosten van de gemachtigde of van het kantoor die kunnen worden toegerekend aan het voeren van de procedures waarop die proceskostenvergoedingen betrekking hebben. Het komt dus erop aan of het totale bedrag van de afgedragen proceskostenvergoedingen het totale bedrag van de zojuist bedoelde kosten verre overtreft. De omstandigheid dat vaak geheel of ten dele gebruik wordt gemaakt van gestandaardiseerde tekstblokken die niet zijn toegespitst op de desbetreffende zaak, vormt een aanwijzing dat het bedrijfsmodel wel het derde kenmerk van vergaande overdekking heeft, en zal daarom in het algemeen volstaan om aan te nemen dat de belanghebbende niet in dit door hem te leveren bewijs is geslaagd.\n\n6. In het arrest van 26 september 2025 (ECLI:NL:HR:2025:1375) heeft de Hoge Raad nader uitgewerkt wanneer sprake is van een bedrijfsmodel dat eruit bestaat dat wordt opgetreden op basis van no cure no pay (i). Bij optreden op basis van no cure no pay moet worden uitgegaan van afspraken tussen de belanghebbende en de rechtsbijstandverlener op grond waarvan de belanghebbende geen financieel risico loopt bij inschakeling van de rechtsbijstandverlener, omdat geen instapvergoeding verschuldigd is noch een percentage van de bespaarde belasting als vergoeding moet worden afgestaan (zie Kamerstukken II 2023\u002F24, 36 427, nr. 3, blz. 2). Bij de beoordeling van de vraag of het bedrijfsmodel van een beroepsmatig optredende gemachtigde, dan wel een kantoor, eruit bestaat dat wordt opgetreden op basis van no cure no pay, komt het dus erop aan of die gemachtigde dan wel diens kantoor afspraken maakt met klanten op grond waarvan zij geen financieel risico lopen bij het verstrekken van de opdracht tot het verlenen van rechtsbijstand in een belastingprocedure. De verschuldigdheid van een instapvergoeding staat niet in alle gevallen eraan in de weg dat afspraken met een rechtsbijstandsverlener worden aangemerkt als afspraken op basis van no cure no pay. Onder het beroepsmatig verlenen van rechtsbijstand op basis van no cure no pay wordt namelijk ook begrepen het beroepsmatig verlenen van rechtsbijstand op een grondslag die daarmee in wezen overeenkomt en daarmee dus op één lijn kan worden gesteld. Dan moet worden gedacht aan de betaling van een zodanig laag bedrag dat die betaling als een pro forma of symbolische bijdrage moet worden beschouwd.\n\n7. De rechtbank stelt vast dat de gemachtigde van belanghebbende in deze zaak niet heeft bestreden dat haar bedrijfsmodel de hiervoor onder (ii) en (iii) vermelde kenmerken heeft.\n\n8. Belanghebbende bestrijdt dat het bedrijfsmodel van haar gemachtigde ten tijde van het instellen van bezwaar (en beroep) eruit bestaat dat wordt opgetreden op basis van no cure no pay (i). Hiertoe heeft de gemachtigde verwezen naar een beschrijving van haar per 1 januari 2025 gewijzigde bedrijfsmodel (“Bijzonder geval: bedrijfsmodel Previcus en artikel 30a Wet WOZ”).\n\n8.1.. Volgens die beschrijving is de werkwijze met ingang van 1 januari 2025 fundamenteel gewijzigd. Het aantal dossiers is vanaf 2025 aanzienlijk afgenomen van 128.000 zaken naar circa 1.291 zaken. De zaken worden (vrijwel) niet meer op basis van no cure no pay uitgevoerd, maar volgens een regulier model waarin een cliënt, ongeacht de uitkomst van de zaak, een vaste startvergoeding betaalt (doorgaans gebaseerd op het aantal aanslagbiljetten) en\u002Fof een deel van de gerealiseerde besparing afdraagt (in bijna alle gevallen 40% van de besparing). De vóór 2025 aangebrachte zaken worden nog op basis van no cure no pay uitgevoerd. Bovendien worden vanaf 2025 alle aanslagbiljetten op voorhand gescreend en worden enkel de zaken doorgezet waarbij op voorhand onvoldoende duidelijk is dat er geen fouten zijn gemaakt. Er is, aldus de beschrijving, geen sprake meer van een grote massa waar de wetswijziging (Wet herwaardering proceskostenvergoeding WOZ en Bpm) op zag. De gemachtigde richt zich voortaan op de zakelijke markt, waarbij vrijwel altijd ook prijsafspraken met belanghebbenden worden gemaakt die losstaan van eventueel toegekende proceskostenvergoedingen.\n\n8.2.. De gemachtigde heeft de prijsafspraken over 2025 als volgt in een overzicht opgenomen.\n\n8.3.. De vermelding in de volmacht dat de vergoeding voor de werkzaamheden uitsluitend het totaal van de proceskostenvergoedingen bedraagt, klopt, aldus de beschrijving, niet meer. De onderliggende overeenkomsten bepalen dat cliënten zelf vergoedingen verschuldigd zijn. De proceskostenvergoeding speelt daarin nog slechts een kleine aanvullende rol.\n\n9. Op 4 mei 2026 heeft de gemachtigde van belanghebbende de facturen en betaalbewijzen in een groot aantal zaken, waarin zij als gemachtigde optreedt, ingezonden. Op 11 mei 2026 is daarvan een overzicht overgelegd. Die stukken bevestigen het beeld dat de beschrijving van het bedrijfsmodel geeft. Uit de facturen en betaalbewijzen blijkt namelijk dat de gemachtigde van een groot deel van haar cliënten een “besparingsfee” van minimaal 30% van de eventuele belastingbesparing vraagt, zij die “besparingsfee” aan haar cliënten factureert en die “besparingsfee” vervolgens ook door de cliënten wordt betaald.\n\n10. Daarnaast komt uit de facturen en betaalbewijzen naar voren dat de meeste cliënten (bovenop de “besparingsfee”) tevens een (in hoogte variërende) “startfee” zijn verschuldigd. Op zitting heeft de gemachtigde toegelicht dat, indien overeengekomen, de “startfee” altijd wordt gefactureerd en betaald. Dat dit niet in alle gevallen gebeurt blijkt uit de overgelegde facturen en betaalbewijzen, en komt, aldus de gemachtigde, doordat de “startfee”, die ongeacht de uitkomst is verschuldigd, in die gevallen eerder is gefactureerd en betaald. Dat is anders bij de “besparingsfee”, die niet eerder dan na het nemen van het bestreden besluit in rekening kan worden gebracht, omdat dan pas de (hoogte van de) besparing duidelijk is.\n\n11. De heffingsambtenaar heeft zich ter zitting op het standpunt gesteld dat het pas op 4 mei 2026 door de gemachtigde van belanghebbende indienen van facturen en betaalbewijzen (die op 6 mei 2026 door de rechtbank zijn vrijgegeven), die al in 2025 beschikbaar waren, in strijd is met een goede procesorde. De rechtbank overweegt dat partijen in beginsel vrij zijn om gedurende de procedure hun standpunten aan te vullen. Die vrijheid wordt echter begrensd door de beginselen van de goede procesorde. Hoewel de late indiening van reeds voorhanden zijnde stukken niet de schoonheidsprijs verdient, ziet de rechtbank hierin geen grond om die stukken vanwege strijd met een goede procesorde buiten beschouwing te laten. Hiertoe acht de rechtbank van belang dat de stukken een onderbouwing vormen van een eerder door de gemachtigde ingenomen standpunt, een reactie zijn op het verweerschrift en dat de aard en de omvang van de stukken niet zodanig zijn dat van de heffingsambtenaar om adequaat hierop te kunnen reageren een nader diepgaand (feiten)onderzoek wordt gevergd. De inhoudelijke reactie van de heffingsambtenaar op de stukken in de pleitnota bevestigen dit oordeel.\n\n12. De rechtbank stelt voorop dat voor haar de facturen en de betaalbewijzen leidend zijn voor de beoordeling van de vraag of kenmerk (i) op de gemachtigde van belanghebbende van toepassing is. Naar het oordeel van de rechtbank zijn (alleen) die stukken, en niet (ook) de overeenkomst, de website en de algemene voorwaarden van de gemachtigde (op 9 februari 2025), waarvan gesteld is dat die op dat moment nog niet in overeenstemming met het gewijzigde bedrijfsmodel waren gebracht, relevant voor de vraag of sprake is van een bedrijfsmodel op basis van no cure no pay. Omdat het bedrijfsmodel van de gemachtigde (en niet de vergoedingen in de aan de rechtbank voorliggende zaken) moet worden beoordeeld, blijft die beoordeling, anders dan de heffingsambtenaar stelt, niet beperkt tot de gemeenten binnen het ambtsgebied van de heffingsambtenaar. Daaruit volgt ook dat op grond van het (incidenteel) ontbreken van facturen en betaalbewijzen in aan de rechtbank voorliggende zaken niet zonder meer kan worden geconcludeerd dat kenmerk (i) op het bedrijfsmodel van de gemachtigde van toepassing is.\n\n13. De rechtbank is van oordeel dat met voldoende gegevens is onderbouwd dat de gemachtigde in 2025 voor een groot deel van de procedures een “besparingsfee” in rekening heeft gebracht. Door het betalen van een “besparingsfee” loopt een belanghebbende bij de inschakeling een gemachtigde voor het voeren van een procedure een financieel risico (zie hiervoor het arrest van de Hoge Raad van 26 september 2025). Deze door de gemachtigde gevraagde vergoeding (van 30-40%) acht de rechtbank, nog daargelaten dat de Hoge Raad dat enkel ten aanzien van “instapvergoedingen” heeft geoordeeld, ook niet dusdanig laag dat kan worden gesproken van rechtsbijstandverlening op een grondslag die in wezen overeenkomt met rechtsbijstandverlening op basis van no cure no pay. Op grond van het vorenstaande heeft belanghebbende, naar het oordeel van de rechtbank, buiten redelijke twijfel bewezen dat het bedrijfsmodel van de gemachtigde ten tijde van het instellen van bezwaar niet het kenmerk van optreden op basis van no cure no pay heeft (i). Daaraan doet niet af dat een belanghebbende vooraf ermee heeft ingestemd dat een eventuele vergoeding van proceskosten aan de gemachtigde toekomt. Dat geldt ook voor het ontbreken van facturen en betaalbewijzen van op een eerder moment in rekening gebrachte “startfees” en de door de heffingsambtenaar gestelde inconsistenties in de hoogte hiervan.\n\n14. Uit het vorenstaande volgt dat sprake is van een bijzonder geval en de heffingsambtenaar ten onrechte toepassing heeft gegeven aan artikel 30a, eerste lid, van de Wet woz.\n\n15. Dit betekent dat het beroep van belanghebbende gegrond is. De rechtbank vernietigt het bestreden besluit voor zover dat ziet op de toegekende proceskostenvergoeding en bepaalt met toepassing van artikel 8:72, derde lid, aanhef en onder b, van de Algemene wet bestuursrecht de proceskostenvergoeding voor de bezwaarfase op € 1.332,- (2 x € 666,-).\n\n16. Aan het standpunt van belanghebbende dat aan het bestreden besluit een motiveringsgebrek kleeft, wordt niet toegekomen.\n\n17. Omdat het beroep gegrond is, moet de heffingsambtenaar het griffierecht aan belanghebbende vergoeden.\n\n18. De rechtbank acht termen aanwezig om de heffingsambtenaar te veroordelen in de proceskosten die belanghebbende redelijkerwijs heeft moeten maken in verband met de behandeling van het beroep, een en ander eveneens overeenkomstig de normen van het Besluit proceskosten bestuursrecht. Aan belanghebbende is door een derde beroepsmatig rechtsbijstand verleend. Voor de in aanmerking te nemen proceshandelingen worden 2 punten (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen op zitting met een waarde van € 934,- per punt) toegekend. De rechtbank bepaalt in overeenstemming met het Richtsnoer proceskostenvergoeding belastingkamers gerechtshoven 2024 (neergelegd in de uitspraak van het gerechtshof ’s-Hertogenbosch van 7 augustus 2024, ECLI:NL:GHSHE:2024:2524) de wegingsfactor op 0,5. Gelet hierop bedraagt het vanwege de in deze zaak verleende rechtsbijstand te vergoeden bedrag in totaal € 934,-.\n\nBeslissing\n\nDe rechtbank:\n\n- verklaart het beroep gegrond;\n\n- vernietigt het bestreden besluit voor zover dat ziet op de toegekende proceskostenvergoeding, stelt de proceskostenvergoeding voor de bezwaarfase vast op € 1.332,- en bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde besluit;\n\n- draagt de heffingsambtenaar op het betaalde griffierecht van € 385,- aan belanghebbende te vergoeden;\n\n- veroordeelt de heffingsambtenaar in de proceskosten van belanghebbende wegens verleende rechtsbijstand in beroep tot een bedrag van € 934,-.\n\nDeze uitspraak is gedaan door mr. B.F.A. van Huijgevoort, voorzitter, en mrs. E.P.J. Rutten en J.H. van Hoof leden, in aanwezigheid van mr. D.D.R.H. Lechanteur, griffier.De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 8 juli 2026.\n\ngriffier rechter\n\nAfschrift verzonden aan partijen op: 8 juli 2026.\n\nRechtsmiddel\n\nTegen deze uitspraak kunnen partijen binnen zes weken na de verzenddatum hoger beroep instellen bij het gerechtshof ’s-Hertogenbosch (belastingkamer).\n\nU kunt digitaal beroep instellen via www.rechtspraak.nl. Daar klikt u op “Formulieren en inloggen”. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het gerechtshof ’s-Hertogenbosch (belastingkamer).\n\nBij het instellen van het hoger beroep dient het volgende in acht te worden genomen:\n\n1. bij het hogerberoepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak overgelegd;\n\n2 - het hogerberoepschrift moet, indien het op papier wordt ingediend, ondertekend zijn. Verder moet het ten minste het volgende vermelden:\n\na. de naam en het adres van de indiener;\n\nb. de datum van verzending;\n\nc. een omschrijving van de uitspraak waartegen het hoger beroep is ingesteld;\n\nd. de redenen waarom u het niet eens bent met de uitspraak (de gronden van het hoger beroep).","nl","rechtspraak_nl","https:\u002F\u002Fdeeplink.rechtspraak.nl\u002Fuitspraak?id=ECLI:NL:RBLIM:2026:6423","ecli-nl-rblim-2026-6423",{"courtName":30,"legalDomain":31,"decisionType":32,"procedureType":33},"Roermond","Bestuursrecht; Belastingrecht","uitspraak","Uitspraak",{"id":35,"ecli":36,"caseNumber":37,"courtId":38,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":39,"language":40,"source":41,"sourceUrl":14,"summary":42,"slug":43,"metadata":17},"85","ECLI:RO:2026:JudecatoriaSECTORUL5BUCURESTI:17050-302-2025-a1","17050\u002F302\u002F2025\u002Fa1",97,"Admite cererea de îndreptare a erorii materiale din cuprinsul sentin?ei civile nr. 2484\u002F06.03.2026, pronunţată de Judecătoria Sectorului 5 Bucure?ti în dosar nr. 17050\u002F302\u002F2025, formulată din oficiu.       \nDispune îndreptarea erorii materiale strecurată în cuprinsul sentin?ei civile nr. 2484\u002F06.03.2026 pronun?ată în cadrul dosarului nr. 17050\u002F302\u002F2025, în sensul re?inerii că pârâtul Vasile Constantin are codul numeric personal ............, iar nu ............., astfel cum în mod eronat s-a consemnat.   \nPrezenta încheiere face parte integrantă din cuprinsul sentin?ei civile nr. 2484\u002F06.03.2026 pronun?ată în cadrul dosarului nr. 17050\u002F302\u002F2025.   \nÎndreptarea se va efectua în toate exemplarele sentin?ei.\n\tCu drept de apel în 30 de zile de la comunicare. Cererea de apel se va depune la Judecătoria Sectorului 5 Bucure?ti.   \n\tPronun?ată prin punerea solu?iei la dispozi?ia păr?ilor prin intermediul grefei instan?ei, astăzi, 08.07.2026.\n","ro","portalquery_ro","Admite cererea","ecli-ro-2026-judecatoriasectorul5bucuresti-17050-302-2025-a1",{"id":45,"ecli":46,"caseNumber":14,"courtId":47,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":48,"language":25,"source":26,"sourceUrl":49,"summary":14,"slug":50,"metadata":51},"296","ECLI:NL:GHDHA:2026:2250",58,"Rolnummer: 22-001978-23\n\nParketnummer: 10-066729-23\n\nDatum uitspraak: 8 juli 2026\n\nTEGENSPRAAK\n\nArrestvan de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Den Haag gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Rotterdam van 28 juni 2023 in de strafzaak tegen de verdachte:\n\n [verdachte],\n\ngeboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 2002,\n\nBRP-adres: [BRP-adres] , [woonplaats] .\n\nOnderzoek van de zaak\n\nDit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in eerste aanleg en het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van dit hof.\n\nHet hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door en namens de verdachte naar voren is gebracht.\n\nProcesgang\n\nIn eerste aanleg is de verdachte van het onder 1 tenlastegelegde vrijgesproken en ter zake van het onder 2 en 3 tenlastegelegde veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 120 dagen, met aftrek van voorarrest, waarvan 73 dagen voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaren. Voorts is beslist op de vorderingen van de benadeelde partijen, zoals nader omschreven in het vonnis waarvan beroep.\n\nNamens de verdachte is tegen het vonnis hoger beroep ingesteld.\n\nOmvang van het hoger beroep\n\nDe verdachte is door de rechtbank Rotterdam vrijgesproken van hetgeen aan hem onder 1 is tenlastegelegd. Het hoger beroep is door de verdachte onbeperkt ingesteld en is derhalve mede gericht tegen de in eerste aanleg gegeven beslissing tot vrijspraak. Gelet op hetgeen is bepaald in artikel 404, vijfde lid, van het Wetboek van Strafvordering staat voor de verdachte tegen deze beslissing geen hoger beroep open. Het hof zal de verdachte mitsdien niet-ontvankelijk verklaren in het ingestelde hoger beroep, voor zover dat is gericht tegen de in het vonnis waarvan beroep gegeven vrijspraak.\n\nWaar hierna wordt gesproken van \"de zaak\" of \"het vonnis\", wordt daarmee bedoeld de zaak of het vonnis voor zover op grond van het vorenstaande aan het oordeel van dit hof onderworpen.\n\nTenlastelegging\n\nAan de verdachte is – voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen – tenlastegelegd dat:\n\n2. hij op of omstreeks 01 januari 2023 te 's-Gravendeel, gemeente Hoeksche Waard, openlijk, te weten, op of aan de Smidsweg en\u002Fof de Langestraat, in elk geval op of aan (een) openbare weg(en), in vereniging geweld heeft gepleegd tegen een of meer verbalisanten van de politie Eenheid Rotterdam, te weten [hoofdagent] (hoofdagent) en\u002Fof [aspirant] (aspirant) en\u002Fof één of meer verbalisanten, zijnde groepsleden van de Mobiele Eenheid van politie Eenheid Rotterdam, te weten [verbalisant 1] en\u002Fof [verbalisant 2] en\u002Fof [verbalisant 3] en\u002Fof [verbalisant 4] en\u002Fof [verbalisant 5] en\u002Fof [verbalisant 6] en\u002Fof [verbalisant 7] en\u002Fof [verbalisant 8] en\u002Fof [verbalisant 9] en\u002Fof [verbalisant 10] en\u002Fof [verbalisant 11] en\u002Fof [verbalisant 12] en\u002Fof [verbalisant 13] en\u002Fof [verbalisant 14] en\u002Fof [verbalisant 15] en\u002Fof [verbalisant 16] en\u002Fof [verbalisant 17] en\u002Fof [verbalisant 18] en\u002Fof [verbalisant 19] en\u002Fof [verbalisant 20] , althans een of meer (andere) verbalisanten door\n\n- één of meer stuks zwaar (illegaal) vuurwerk (betreffende onder meer: cobra's \u002F nitraten \u002F shells) en\u002Fof vuurwerkbommen op\u002Ftegen, althans in de richting van\u002Fnaar voornoemde verbalisanten af te schieten en\u002Fof te gooien, waarbij voornoemd(e) vuurwerk\u002Fvuurwerkbommen vlakbij\u002Fnaast het\u002Fde lichamen en\u002Fof het\u002Fde hoofden\u002Fgezichten van voornoemde verbalisanten tot ontploffing is\u002Fzijn gekomen en\u002Fof\n\n- ( met kracht) één of meer stenen en\u002Fof glaswerk op\u002Ftegen, althans in de richting van voornoemde verbalisanten te gooien en\u002Fof\n\n- ( dreigend) zich op te dringen aan voornoemde ambtenaren en\u002Fof\n\n- ( daarbij) (dreigend) een of meerdere ploertendoders, althans slagvoorwerpen, aan voornoemde ambtenaren te tonen\u002Fvoor te houden en\u002Fof\n\n- ( daarbij) aan die [aspirant] en\u002Fof [hoofdagent] en\u002Fof een of meer (andere) verbalisanten de weg te versperren, althans de doorgang te beletten en\u002Fof (daarbij) te verhinderen dat die [aspirant] en\u002Fof [hoofdagent] en\u002Fof anderen met\u002Fin een (politie)voertuig weg konden rijden en\u002Fof\n\n- naar\u002Fin de richting van voornoemde ambtenaren te schelden, met de woorden: \"Kankerlijers\", \"Kanker op joh\" en\u002Fof \"Kankerpolitie\" en\u002Fof\n\n- ( met kracht) op\u002Ftegen het (politie)schild van die [verbalisant 2] te trappen\u002Fschoppen;\n\n3. hij op of omstreeks 31 december 2022 te 's-Gravendeel, gemeente Hoeksche Waard opzettelijk en wederrechtelijk een vuilnisbak\u002Fprullenbak, in elk geval enig goed, dat\u002Fdie geheel of ten dele aan Gemeente Hoeksche Waard, in elk geval aan een ander dan aan verdachte toebehoorde(n) heeft vernield, beschadigd, onbruikbaar gemaakt.\n\nVordering van de advocaat-generaal\n\nDe advocaat-generaal heeft gevorderd dat het vonnis waarvan beroep ten aanzien van de bewezenverklaring zal worden bevestigd en dat de verdachte ter zake van het onder 2 en 3 tenlastegelegde zal worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 107 dagen, met aftrek van voorarrest, waarvan 60 dagen voorwaardelijk en met een proeftijd van 2 jaren.\n\nHet vonnis waarvan beroep\n\nHet vonnis waarvan beroep kan niet in stand blijven omdat het hof zich daarmee niet verenigt.\n\nVrijspraak\n\nDe advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat het onder 2 tenlastegelegde wettig en overtuigend kan worden bewezenverklaard, nu de verdachte met zijn handelen een bijdrage van voldoende gewicht heeft geleverd aan het openlijk geweld tegen de desbetreffende verbalisanten. Zo heeft de verdachte voorafgaand aan de jaarwisseling deel genomen aan een WhatsApp-groep waarin werd gesproken over het voornemen onrust te veroorzaken ten tijde van de jaarwisseling. Voorts heeft de verdachte in de nacht van de jaarwisseling – nadat hij door leden van de Mobiele Eenheid (ME) was ingesloten –op zijn telefoon een video-opname gemaakt waarin er samen met medeverdachte [medeverdachte] (hierna: [medeverdachte] ) wordt gepraat over het doodschoppen van een ME’er. Vijftien minuten nadat hij deze video had opgenomen, is [medeverdachte] aangehouden voor het schoppen tegen het schild van een ME’er.\n\nHet hof overweegt als volgt.\n\nHet hof stelt voorop dat van het \"in vereniging\" plegen van geweld sprake is, indien de betrokkene een voldoende significante of wezenlijke bijdrage levert aan het geweld, zij het dat deze bijdrage zelf niet van gewelddadige aard hoeft te zijn. De enkele omstandigheid dat iemand aanwezig is in een groep die openlijk geweld pleegt is niet zonder meer voldoende om hem te kunnen aanmerken als iemand die \"in vereniging\" geweld pleegt. Beoordeeld zal moeten worden of de door de verdachte geleverde – intellectuele en\u002Fof materiële – bijdrage aan het delict van voldoende gewicht is.\n\nMet de advocaat-generaal en de verdediging is het hof van oordeel dat op grond van het verhandelde ter terechtzitting niet kan worden bewezen dat de verdachte omstreeks de jaarwisseling geweld heeft gebruikt jegens de verbalisanten, zoals het gooien met stenen of vuurwerk. Het hof is voorts van oordeel dat evenmin bewezen kan worden dat de verdachte op enige wijze geweldshandelingen die door andere personen zijn gepleegd heeft ondersteund of anderszins heeft bijgedragen aan het ontstaan of het voortduren van het geweld jegens de verbalisanten. Het hof neemt hierbij in aanmerking dat [medeverdachte] bij de raadsheer-commissaris als getuige is gehoord en heeft verklaard dat hetgeen de verdachte in de video-opname heeft gezegd, los stond van zijn handelen daarna en dat de verdachte niet in de buurt was toen [medeverdachte] tegen het schild van verbalisant [verbalisant 2] aan schopte. De enkele aanwezigheid in de groep die door de politie\u002FME was ingesloten en het feit dat de verdachte deel uit maakte van een WhatsApp-groep acht het hof evenmin een bijdrage van voldoende gewicht. Gelet op het voorgaande is niet vast komen te staan dat de verdachte een voldoende significante of wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan het tenlastegelegde geweld tegen de desbetreffende verbalisanten, zodat het ten laste gelegde niet kan worden bewezen en de verdachte daarvan zal worden vrijgesproken.\n\nBewezenverklaring\n\nHet hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 3 tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat:\n\n3. hij op of omstreeks31 december 2022 te 's-Gravendeel, gemeente Hoeksche Waard opzettelijk en wederrechtelijk eenvuilnisbak\u002Fprullenbak, in elk geval enig goed,dat\u002Fdiegeheel of ten deleaan Gemeente Hoeksche Waard, in elk geval aan een ander dan aan verdachtetoebehoorde(n)heeft vernield, beschadigd, onbruikbaar gemaakt;.\n\nHetgeen meer of anders is tenlastegelegd, is niet bewezen. De verdachte moet daarvan worden vrijgesproken.\n\nBewijsvoering\n\nHet hof grondt zijn overtuiging dat de verdachte het bewezenverklaarde heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat en die reden geven tot de bewezenverklaring.\n\nIn die gevallen waarin de wet aanvulling van het arrest vereist met de bewijsmiddelen dan wel, voor zover artikel 359, derde lid, tweede volzin, van het Wetboek van Strafvordering wordt toegepast, met een opgave daarvan, zal zulks plaatsvinden in een aanvulling die als bijlage aan dit arrest zal worden gehecht.\n\nStrafbaarheid van het bewezenverklaarde\n\nHet onder 3 bewezenverklaarde levert op\n\nopzettelijk en wederrechtelijk enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort, vernielen.\n\nStrafbaarheid van de verdachte\n\nEr is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de verdachte uitsluit. De verdachte is dus strafbaar.\n\nStrafmotivering\n\nHet hof heeft de op te leggen straf bepaald op grond van de ernst van het feit en de omstandigheden waaronder dit is begaan en op grond van de persoon en de persoonlijke omstandigheden van de verdachte, zoals daarvan is gebleken uit het onderzoek ter terechtzitting.\n\nDaarbij heeft het hof in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen.\n\nDe verdachte heeft zich op oudejaarsavond schuldig gemaakt aan vernieling van een prullenbak door hierop zwaar vuurwerk tot ontploffing te brengen. Een dergelijk feit is gevaarzettend en geschikt om gevoelens van angst en onveiligheid in de maatschappij teweeg te brengen. De verdachte heeft met zijn handelen de gemeente en daarmee de gemeenschap financiële schade berokkend en hij heeft hiermee overlast veroorzaakt.\n\nHet hof heeft acht geslagen op een de verdachte betreffend uittreksel Justitiële Documentatie van 1 juni 2026, waaruit blijkt dat de verdachte niet eerder voor een vergelijkbaar feit is veroordeeld.\n\nTen aanzien van de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6, eerste lid, van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) overweegt het hof dat deze is aangevangen op 6 maart 2023. In eerste aanleg is de redelijke termijn niet overschreden. Het hof stelt vast dat de behandeling van de zaak in hoger beroep niet heeft plaatsgevonden binnen de daartoe gestelde redelijke termijn,. Namens de verdachte is immers op 4 juli 2023 hoger beroep ingesteld en het hof wijst op 8 juli 2026 eindarrest. De redelijke termijn van de berechting in hoger beroep is derhalve met meer dan één jaar overschreden. Het hof ziet, ook gelet op de duur van de procedure als geheel, aanleiding te volstaan met de constatering van dit verzuim, gelet op de gekozen strafmodaliteit en de hoogte van de op te leggen straf.\n\nHet hof is – alles afwegende – van oordeel dat een onvoorwaardelijke taakstraf van na te melden duur een passende en geboden reactie vormt. Anders dan de verdediging heeft bepleit acht het hof een geldboete, gelet op de context waarin en de wijze waarop de vernieling plaatsvond – tijdens de jaarwisseling en met (illegaal) vuurwerk – niet passend. Evenmin zal om die reden toepassing worden gegeven aan het bepaalde in artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht.\n\nVorderingen tot schadevergoeding\n\nIn het onderhavige strafproces hebben tweeëntwintig verbalisanten zich als benadeelde partij gevoegd ter zake van het onder 2 ten laste gelegde. De benadeelde partijen [verbalisant 17] , [verbalisant 12] , [verbalisant 8] , [verbalisant 9] , [verbalisant 19] , [verbalisant 20] , [verbalisant 18] , [verbalisant 15] , [verbalisant 10] , [verbalisant 4] , [verbalisant 1] , [verbalisant 16] , [verbalisant 3] , [aspirant] , [verbalisant 7] , [hoofdagent] , [verbalisant 14] , [verbalisant 5] en [verbalisant 6] vorderen per persoon een vergoeding van € 350,00 aan immateriële schade. De benadeelde partijen [verbalisant 13] en [verbalisant 11] vorderen per persoon een vergoeding van € 400,00 aan immateriële schade en de benadeelde partij [verbalisant 2] vordert een vergoeding van € 750,00 aan immateriële schade.\n\nNu de verdachte ter zake van het onder 2 tenlastegelegde wordt vrijgesproken, zullen de benadeelde partijen niet-ontvankelijk worden verklaard in hun vordering.\n\nGelet daarop zullen de benadeelde partijen worden veroordeeld in de kosten die de verdachte tot aan deze uitspraak in verband met de verdediging tegen die vorderingen heeft moeten maken, welke kosten het hof vooralsnog begroot op nihil.\n\nToepasselijke wettelijke voorschriften\n\nHet hof heeft gelet op de artikelen 9, 22c, 22d en 350 van het Wetboek van Strafrecht, zoals zij rechtens gelden dan wel golden.\n\nBESLISSING\n\nHet hof:\n\nVerklaart de verdachte niet-ontvankelijk in het hoger beroep, voor zover gericht tegen de beslissing ter zake van het onder 1 tenlastegelegde.\n\nVernietigt het vonnis waarvan beroep voor zover thans aan het oordeel van het hof onderworpen en doet in zoverre opnieuw recht:\n\nVerklaart niet bewezen dat de verdachte het onder 2 tenlastegelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.\n\nVerklaart, zoals hiervoor overwogen, bewezen dat de verdachte het onder 3 tenlastegelegde heeft begaan.\n\nVerklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.\n\nVerklaart het onder 3 bewezenverklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.\n\nVeroordeelt de verdachte tot een taakstrafvoor de duur van60 (zestig) uren, indien niet naar behoren verricht te vervangen door30 (dertig) dagen hechtenis.\n\nBeveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in enige in artikel 27, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht bedoelde vorm van voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde taakstraf in mindering zal worden gebracht, volgens de maatstaf van 2 uren taakstraf per in voorarrest doorgebrachte dag, voor zover die tijd niet reeds op een andere straf in mindering is gebracht.\n\nVordering van de benadeelde partijen:\n\n- [verbalisant 17] ,\n\n- [verbalisant 12] ,\n\n- [verbalisant 13] ,\n\n- [verbalisant 8] ,\n\n- [verbalisant 9] ,\n\n- [verbalisant 19] ,\n\n- [verbalisant 20] ,\n\n- [verbalisant 11]\n\n- [verbalisant 18] ,\n\n- [verbalisant 15] ,\n\n- [verbalisant 10] ,\n\n- [verbalisant 4] ,\n\n- [verbalisant 1] ,\n\n- [verbalisant 16] ,\n\n- [verbalisant 3] ,\n\n- [verbalisant 2]\n\n- [aspirant] ,\n\n- [verbalisant 7] ,\n\n- [hoofdagent] ,\n\n- [verbalisant 14] ,\n\n- [verbalisant 5] , en\n\n- [verbalisant 6]\n\nVerklaart de hiervoor genoemde benadeelde partijen telkens niet-ontvankelijk in hun vordering tot schadevergoeding.\n\nVeroordeelt de hiervoor genoemde benadeelde partijen telkens in de door verdachte gemaakte kosten en begroot deze telkens op nihil.\n\nDit arrest is gewezen door mr. F.W. Pieters, als voorzitter, mr. E.C. van Veen en mr. M.C. Bruining, leden, in bijzijn van de griffier mr. V.V. de Lange.\n\nHet is uitgesproken op de openbare terechtzitting van het hof van 8 juli 2026.","https:\u002F\u002Fdeeplink.rechtspraak.nl\u002Fuitspraak?id=ECLI:NL:GHDHA:2026:2250","ecli-nl-ghdha-2026-2250",{"courtName":52,"legalDomain":53,"decisionType":32,"procedureType":33},"Den Haag","Strafrecht",{"id":55,"ecli":56,"caseNumber":14,"courtId":57,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":58,"language":25,"source":26,"sourceUrl":59,"summary":14,"slug":60,"metadata":61},"348","ECLI:NL:RBDHA:2026:18721",65,"RECHTBANK DEN HAAG\n\nZittingsplaats Groningen\n\nBestuursrecht\n\nzaaknummer: NL26.20806\n uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen\n \n [naam], eiseres,\n\nV-nummer: [v-nummer:],\n\n(gemachtigde: mr. I.M. Zuidhoek),\n\nen\n\nde minister van Asiel en Migratie, de minister.\n\nInleiding\n\n1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van eiseres tegen het niet in behandeling nemen van de aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd. De minister heeft de aanvraag met het bestreden besluit van 7 april 2026 niet in behandeling genomen omdat daarvoor Frankrijk verantwoordelijk is.\n\n1.1.. De rechtbank doet op grond van artikel 8:54 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) uitspraak zonder zitting.\n\nBeoordeling door de rechtbank\n\n2. De rechtbank beoordeelt het niet in behandeling nemen van de asielaanvraag van eiseres. Zij doet dat mede aan de hand van de argumenten die eiseres heeft aangevoerd, de beroepsgronden.\n\n3. De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. Dat betekent dat eiseres ongelijk krijgt en het bestreden besluit in stand blijft. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.\n\nToepasselijk recht\n\n4. Op deze zaak is het recht van toepassing dat gold vóór 12 juni 2026.\n\nTotstandkoming van het besluit\n\n5. De Europese Unie heeft gezamenlijke regelgeving over het in behandeling nemen van asielaanvragen. Die staat in de Dublinverordening.Op grond van de Dublinverordening neemt de minister een asielaanvraag niet in behandeling als is vastgesteld dat een andere lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.In dit geval heeft Nederland bij Frankrijk een verzoek om terugname gedaan. Frankrijk heeft dit verzoek aanvaard.\n\nMag de minister ten opzichte van Frankrijk uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel?\n\n6. Eiseres stelt zich op het standpunt dat er in Frankrijk voor haar een onveilige situatie zal optreden. Dit is het gevolg van de aanwezigheid van veel Libanezen in Frankrijk, waaronder ook de familie van haar moeder die haar eerder al bedreigde. Bovendien heeft eiseres in Nederland een community gevonden waar zij zich veilig bij voelt en in Frankrijk heeft zij niemand, dit is voor haar een angstaanjagend vooruitzicht. Dit terwijl in Nederland er een sterke en diverse LHBT-gemeenschap is waar zij zich veilig voelt. Volgens eiseres is er in Frankrijk bovendien nog steeds een groot probleem met betrekking tot de opvang van asielzoekers. Ze verwijst naar het AIDA-rapport over Frankrijk, update 2024.Er is een tekort aan opvangplekken en eiseres loopt bij terugkeer een reëel risico om in een situatie van materiële deprivatie terecht te komen. Volgens eiseres is het bestreden besluit niet zorgvuldig voorbereid en berust het evenmin op een deugdelijke motivering.\n\n6.1.. De beroepsgrond slaagt niet. Naar het oordeel van de rechtbank mag de minister ten aanzien van Frankrijk uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel. De Afdelingheeft meermaals bevestigd dat ten aanzien van Frankrijk in algemene zin kan worden uitgegaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel. Hierbij is ook het AIDA rapport, update 2024, betrokken. De rechtbank overweegt ambtshalve dat ook het recente AIDA rapport, update 2025, geen wezenlijk ander beeld geeft van de opvangvoorzieningen in Frankrijk dan de informatie die is betrokken door de Afdeling in eerdere uitspraken.\n\n6.2.. Uit de AIDA rapporten blijkt niet dat sprake is van structurele tekortkomingen in de opvang of asielprocedure, ook niet ten aanzien van de LHTBI-gemeenschap. Eiseres heeft bovendien niet aannemelijk gemaakt dat zij bij overdracht aan Frankrijk persoonlijk geen opvang, rechtsbescherming of toegang tot de procedure zal krijgen. Eiseres heeft niet eerder een asielaanvraag in Frankrijk ingediend waardoor zij geen persoonlijke ervaring heeft met de kwaliteit van de asielprocedure en de opvangvoorzieningen in Frankrijk.\n\n6.3.. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister zich niet ten onrechte op het standpunt gesteld dat eiseres niet aannemelijk heeft gemaakt dat sprake is van bijzondere, individuele omstandigheden op basis waarvan de minister de aanvraag toch zou moeten behandelen.\n\nConclusie en gevolgen\n\n7. Het beroep is kennelijk ongegrond. Dat betekent dat het bestreden besluit in stand blijft en eiseres overgedragen kan worden aan Frankrijk. Eiseres krijgt geen vergoeding van haar proceskosten.\n\nBeslissing\n\nDe rechtbank verklaart het beroep ongegrond.\n\nDeze uitspraak is gedaan door mr. A. Sibma, rechter, in aanwezigheid van mr. S. Strating, griffier, en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.\n\nDe uitspraak is openbaar gemaakt en bekendgemaakt op:\n\nInformatie over verzet\n\nAls partijen het niet eens zijn met deze uitspraak, kunnen zij een verzetschrift sturen naar de rechtbank waarin zij uitleggen waarom zij het niet eens zijn met deze uitspraak. Het verzetschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Als partijen graag een zitting willen om het verzetschrift toe te lichten, moeten zij dit in het verzetschrift vermelden.\n\n Zie artikel 84 van de Asiel- en migratiebeheerverordening inzake het overgangsrecht.\n\n Verordening (EU) nr. 604\u002F2013.\n\n Dit staat ook in artikel 30, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000.\n\n Update 2024 van juni 2025.\n\n Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.\n\n Update 2025 van mei 2026.\n\n Zie ook de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Arnhem, van 3 juli 2026. (ECLI:NL:RBDHA:2026:18469, r.o. 7.1) en de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Middelburg, van 25 juni 2026 (ECLI:NL:RBDHA:2026:17711).","https:\u002F\u002Fdeeplink.rechtspraak.nl\u002Fuitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:18721","ecli-nl-rbdha-2026-18721",{"courtName":62,"legalDomain":63,"decisionType":32,"procedureType":33},"Groningen","Bestuursrecht; Vreemdelingenrecht",{"id":65,"ecli":66,"caseNumber":14,"courtId":67,"courtName":14,"decisionDate":23,"fullText":68,"language":25,"source":26,"sourceUrl":69,"summary":14,"slug":70,"metadata":71},"418","ECLI:NL:RBDHA:2026:18726",61,"RECHTBANK DEN HAAG\n\nZittingsplaats Rotterdam\n\nBestuursrecht\n\nzaaknummer: NL26.36068uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen\n\n [naam eiser] , eiser\n\nV-nummer: [V-nummer]\n\n(gemachtigde: mr. J.S. Dobosz),\n\nen\n\nde minister van Asiel en Migratie, verweerder\n\n(gemachtigde: mr. C. van der Zijde).\n\nSamenvatting\n\n1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vreemdelingenwet 2000. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een beroepsgrond aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgrond beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.\n\n1.1.. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is onrechtmatig. De rechtbank kent daarom een schadevergoeding toe. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.\n\n1.2.. In deze uitspraak gebruikt de rechtbank de volgende afkortingen voor de wet- en regelgeving:\n\nAwb: Algemene wet bestuursrecht\n\nVw: Vreemdelingenwet 2000\n\nVb: Vreemdelingenbesluit 2000\n\nProcesverloop\n\n2. Met het bestreden besluit van 29 juni 2026 heeft verweerder aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.\n\n2.1.. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.\n\n2.2.. De rechtbank heeft het beroep op 7 juli 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, K.A. Ozdzinska als tolk en de gemachtigde van verweerder.\n\nBeoordeling door de rechtbank\n\nToetsingskader\n\n3. Verweerder kan als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in vreemdelingenbewaring stellen.Verweerder stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring.Deze vreemdeling kan in vreemdelingenbewaring worden gesteld op grond dat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert.De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen.\n\nGronden\n\n4. Eiser heeft de gronden die aan de maatregel ten grondslag zijn gelegd niet bestreden. De gronden, die de ambtshalve toetsing van de rechtbank doorstaan, zijn tezamen voldoende om de maatregel van bewaring te kunnen dragen.\n\nRechtmatig verblijf\n\n5. Eiser heeft aangevoerd dat er sprake is van een rechtmatig verblijf van eiser in Nederland op grond van artikel 7 van de Richtlijn 2004\u002F38\u002FEG. Eiser is een maand voorafgaand aan de onderhavige zaak opgehouden op 3 juni 2026. Hij heeft ter onderbouwing het proces-verbaal van ophouding overgelegd. Op deze dag is onderzoek gedaan naar de arbeidssituatie van eiser. Gebleken is dat eiser arbeid verricht voor een Nederlands uitzendbureau en beschikte over een arbeidscontract. Eiser is vervolgens heengezonden wegens bestendig verblijf. Verweerder kon ten aanzien van de onderhavige maatregel van bewaring op 29 juni 2026 niet zonder meer terugvallen op het standpunt dat sprake is van voortgezet onrechtmatig verblijf. Dit is onverenigbaar met de bevinding op 3 juni 2026. De maatregel van bewaring is dan ook onvoldoende zorgvuldig voorbereid en onvoldoende gemotiveerd.\n\n5.1.. Verweerder heeft aan de maatregel ten grondslag gelegd dat eiser geen rechtmatig verblijf in Nederland heeft, nu zijn verblijfsrecht als Unieburger bij beschikking van 6 maart 2025 is beëindigd. De rechtbank stelt voorop dat de enkele omstandigheid dat het verblijfsrecht van een Unieburger eerder is beëindigd, niet zonder meer meebrengt dat deze op een later moment geen rechten meer aan het Unierecht kan ontlenen. Indien sprake is van gewijzigde feiten en omstandigheden dient verweerder de verblijfsrechtelijke positie van de betrokkene opnieuw te beoordelen alvorens tot het oordeel te komen dat hij geen rechtmatig verblijf heeft.\n\n5.2.. De rechtbank oordeelt als volgt. In de maatregel van bewaring is vermeld dat eiser heeft verklaard werkzaam te zijn voor een Nederlands uitzendbureau en dit ook heeft aangetoond, dat eiser werkzaam is in België waar hij ook wordt voorzien van woonruimte door de werkgever en dat hij in België mag verblijven. Naar het oordeel van de rechtbank vormen deze omstandigheden concrete aanwijzingen dat de feitelijke situatie van eiser sinds de beschikking van 6 maart 2025 is gewijzigd. Van verweerder mocht daarom worden verwacht dat hij kenbaar zou onderzoeken welke betekenis deze gewijzigde omstandigheden hebben voor de actuele verblijfsrechtelijke positie van eiser. Uit de maatregel van bewaring, het gehoor voorafgaand aan deze maatregel en de overige stukken in het dossier is niet gebleken dat een dergelijk onderzoek heeft plaatsgevonden. Daarbij betrekt de rechtbank dat uit het proces-verbaal van ophouding van eiser op 3 juni 2026 blijkt dat eiser is heengezonden, omdat sprake was van ‘mogelijk bestendig verblijf’. Uit het proces-verbaal van verhoor op die dag blijkt dat het werken voor een Nederlands uitzendbureau hier ook aan de orde is geweest. Vervolgens wordt nog geen maand later in de onderhavige maatregel van bewaring zonder kenbare motivering aangenomen dat eiser geen rechtmatig verblijf heeft. Niet valt in te zien waarom verweerder er zonder nader onderzoek van uit heeft kunnen gaan dat eiser geen aan het Unierecht ontleend verblijfsrecht had. De motivering dat eiser geen rechtmatig verblijf heeft, is onder deze omstandigheden onvoldoende draagkrachtig. Gelet hierop is de maatregel in strijd met artikel 3:2 en 3:46 van de Awb tot stand gekomen en is dan ook onrechtmatig. Deze beroepsgrond slaagt.\n\nConclusie en gevolgen\n\n6. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is gegrond. Deze maatregel is vanaf het moment van het opleggen daarvan onrechtmatig. De rechtbank beveelt de opheffing van deze maatregel met ingang van vandaag.\n\n6.1.. Op grond van artikel 106 van de Vw kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring beveelt aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. De rechtbank acht gronden aanwezig om een schadevergoeding toe te kennen voor 10 dagen onrechtmatige (tenuitvoerlegging van de) vreemdelingenbewaring ten bedrage van 0 x € 160,- (verblijf politiecel) en 10 x € 120,- (verblijf detentiecentrum) = € 1.200,-.\n\n6.2.. Eiser krijgt een vergoeding van zijn proceskosten. Verweerder moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,- omdat de gemachtigde van eiser geacht wordt beroep te hebben ingesteld en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.\n\nBeslissing\n\nDe rechtbank:\n\n- verklaart het beroep gegrond;\n\n- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van € 1.200,- aan schadevergoeding aan eiser, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;\n\n- beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag;\n\n- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.\n\nDeze uitspraak is gedaan door mr. S.N. Abdoelkadir, rechter, in aanwezigheid van mr. M. Stehouwer, griffier.\n\nUitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:\n\nInformatie over hoger beroep\n\nEen partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.\n\n Het beroep tegen een maatregel van bewaring wordt ook aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding. Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw.\n\n Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw.\n\n Dit volgt uit artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw.\n\n Dit volgt uit artikel 59c van de Vw.\n\n Dit volgt uit artikel 5.5 van het Vb.\n\n Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb.","https:\u002F\u002Fdeeplink.rechtspraak.nl\u002Fuitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:18726","ecli-nl-rbdha-2026-18726",{"courtName":72,"legalDomain":63,"decisionType":32,"procedureType":33},"Rotterdam"]